30 минути пред штандот за риба: игри со детето додека го чекаме шараното за Никулден
Редот за риба на 5 и 6 декември е долг, а детето се здодева за три минути. Еве две игри што го користат токму она што ви е пред очи — витрината, вагата и ливчето со нарачката.
Пети декември, пет и пол попладне. Пред штандот за риба стојат четиринаесет луѓе, продавачот вика броеви, а на витрината лежат шарани врз мраз. Детето ве влече за ракав по трет пат и вели: „Кога?“ Вие го вадите телефонот, бидејќи тоа е најбрзото решение, и следните дваесет минути минуваат без ниеден збор меѓу вас.
Овој текст е за деца меѓу 5 и 7 години — оние што веќе бројат до дваесет, препознаваат бројки на етикета и издржуваат на една задача околу шест-седум минути, ако таа е доволно јасна. И е за родителот кој токму сфатил дека „постој малку мирно“ не е задача.
Зошто детето се здодева токму пред витрината
Витрината е на висина на која петгодишното дете гледа претежно раб од пултот. Нема што да прави со рацете, нема каде да оди, а возрасните околу него зборуваат за работи што не го засегаат — цена, тежина, „дали е исчистена“. Здодевноста не доаѓа од недостиг на трпение, туку од недостиг на улога. Дајте му улога и редот станува нешто сосема друго.
Има и практична корист. Никулденскиот шаран се купува еднаш годишно, децата ретко гледаат цела риба со глава и опашка, а тука таа е пред нив, на еден метар. Тоа е ретка слика за градско дете.
Разузнавач на витрината
Не ви треба ништо освен самата витрина и вашиот глас — по желба и лист од тефтерот, ако детето сака да црта цртички. Играта трае меѓу 8 и 12 минути, токму колку што се движи просечен ред, и е за деца од 5 до 7 години. Функционира вака: вие давате една задача, детето бара со очи и одговара шепнешком, за да не им пречи на другите. Задачите одат од полесна кон потешка — „Најди ја најголемата риба“, потоа „Најди риба што гледа налево“, потоа „Изброј колку риби имаат мустаќи“ (шаранот има, скушата нема), потоа „Која риба е најблиску до вагата?“. Ако детето засекне, покажете со прст насока, не одговор. Почнало да функционира кога детето само ќе измисли задача и ќе ви ја врати вам — „А ти најди риба со сребрени лушпи!“. Тоа е знак дека веќе игра, а не извршува.
Бројките на етикетата вршат повеќе работа од секоја апликација
На секоја етикета пишува цена за килограм. Детето на пет години сè уште не разбира што е килограм, но ги препознава бројките, а на шест веќе може да спореди кој број е поголем. Токму тука е моментот да го претворите чекањето во нешто што инаку би се обиделе да го објасните дома со работен лист.
Кој етикет ќе победи
Малку работи се потребни: етикетите на витрината, вашите очи, и ако носите паричник — една монета од 1 или 2 евра, која детето да ја држи в рака, за да има за што да се фати. Трае 6-10 минути, погодна е за деца од 6 до 7 години, кои веќе читаат двоцифрени броеви. Прво покажувате два етикета и прашувате: „Кој број е поголем?“ Детето одговара. Потоа усложнувате: „Најди етикет што почнува со 1“, „Најди го најмалиот број на целата витрина“, „Кажи ми цена што е меѓу 5 и 10 евра“. Ако детето сè уште не ги препознава бројките, свртете ја играта — тоа покажува етикет, а вие го читате бројот гласно, а тоа го повторува. Задачата е завршена кога детето само ќе покаже два етикета и ќе каже кој е поскап, без да го прашате. Не барајте од него да смета колку ќе платите — тоа е друга возраст и само ќе го обесхрабри.
Што да правите додека рибата се чисти
Откако ќе нарачате, доаѓа втор престој — понекогаш подолг од првиот. Продавачот ги чисти лушпите, ги вадат хрилјата, ги сече перките. Тука не треба игра, туку раскажување. Застанете така што детето да гледа, и именувајте на глас што се случува: „Ова се лушпите. Тие се како покрив на куќа — една врз друга, за да не влегува вода.“ Потоа: „Сега ги вади хрилјата. Со нив рибата дише под вода, како што ние дишеме со носот.“
- Прашајте „Како мислиш, колку тежи?“ и потоа споредете со вагата — детето сака да биде близу до одговорот.
- Замолете го да запомни едно нешто што ќе го раскаже дома на другиот родител или на баба.
- Ако се повлекува од гледката, не терајте го да гледа. Свртете го кон редот и играјте „колку кеси гледаш“.
- Дајте му да носи нешто лесно на излегување — лебот, ќесето со лимоните. Не рибата.
Најчестата грешка: ветувањето „уште малку“
„Уште малку и тргнуваме“ звучи смирувачки, но за петгодишното дете е празно. Тоа нема начин да измери „малку“, а кога по пет минути сè уште сте на истото место, вашиот збор губи тежина — и следниот пат ништо што ќе кажете за времето нема да функционира. Здодевноста се претвора во недоверба.
Замената е конкретна и се брои. Продавачот вика броеви — покажете го ливчето: „Сега е 41. Ние сме 47. Значи шест луѓе пред нас. Ти ќе бројиш.“ Детето добива видлив крај на чекањето и работа. Секој пат кога ќе слушне нов број, крева по еден прст. Кога ќе заврши едната рака и ќе почне другата, веќе сме близу. Тоа е разбирливо на пет години; „уште малку“ не е.
Втора честа грешка — телефонот се дава веднаш, при првото „ми е досадно“. Проблемот не е самиот екран, туку тоа што здодевноста исчезнува за две секунди и детето никогаш не стигнува до делот во кој само си наоѓа занимање. Ако ќе давате телефон, дајте го по двете игри, не пред нив.
„Мамо, оваа риба ме гледа.“ — оваа реченица вреди повеќе од дваесет минути екран и се појавува само ако детето гледа во витрината, а не надолу.
Краток план за самиот ден
- Одете наутро меѓу 8 и 10 часот — редот е речиси преполовен, а рибата е иста.
- Кажете однапред што ќе правите: „Ќе чекаме, ќе играме разузнавач, потоа тргнуваме.“
- Носете нешто за џвакање во џебот. Гладното дете не игра ништо.
- Ако имате две деца, дајте им различни задачи — инаку едното почнува да го поправа другото и играта се расипува.
Дома има продолжение што не чини ништо: ставете лушпа врз лист хартија и разгледајте ја на светло. Има кругови како кај дрво. Не ветувајте дека ќе ги изброите годините на рибата по нив — само гледајте заедно. Тоа е доволно.