Саботно чистење пред гости: три игри со правосмукалката, кабелот и прашината под креветите
Како да го претворите големото саботно средување во игра во која детето навистина работи — со јасни правила, мерливо време и без вечното „додај ми ја крпата".
Сабота, десет и пол. Правосмукалката веќе бучи во ходникот, кабелот се заплеткал околу ногата на столот по трет пат, а под големиот кревет се собрало она сиво нешто што никој не сака да го именува. Утре доаѓаат гости. И некаде помеѓу фрижидерот и бањата се движи петгодишникот, кој на секои четири минути прашува: „А сега што да правам?"
Вообичаениот одговор е „помагај ѝ на мама". И токму тоа не функционира. „Помагај" нема почеток, нема крај и не може да се провери. Детето подава крпа, потоа подава друга крпа, потоа му здосадува и седнува на кошот со алишта. А вие сте убедени дека сте пробале.
Зошто „помогни ми" пропаѓа, а „ова е твојот квадрат" — не
На оваа возраст детето размислува во граници и предмети, не во апстракции. Ако кажете „среди", тоа не знае докаде. Ако кажете „овој килим, до работ со ресите, е твој — кога нема ниту едно трошче на него, си готов", одеднаш има мапа. Има и крај. А крајот е половина од мотивацијата.
Второто нешто што го менува сето тоа е алатката. Не истата што ја држите вие. Сопствена. Малата четка за трошки, рачниот приклучок на правосмукалката, крпата од микрофибра во одредена боја што е „негова". Кога алатката е нечија, работата исто така станува нечија.
Ловот на прашливи чудовишта под креветите
Ви требаат само едно фенерче (или фенерчето на телефонот), долг рачен приклучок на правосмукалката и некаков сад — кутија од чевли добро служи. Играта трае околу 15 минути и е наменета за деца на возраст од 5 до 7 години. Детето легнува по стомак пред креветот, свети со фенерчето и на глас објавува што гледа: „Три чорапи! Еден молив! Едно големо сиво чудовиште!" Вие му го подавате приклучокот, а тоа ги влече надвор само предметите до кои може да допре со раката — прашината останува за правосмукалката. Секој пронајден предмет оди во кутијата и се брои на глас. Успеавте ако кутијата содржи најмалку пет предмети и детето може да ви каже колку се, без повторно да ги брои. Ако под креветот е тесно, играта се игра со дршка од метла — не турнувајте го детето навнатре.
Оваа игра решава еден конкретен проблем: под креветите е местото што вие најмногу го одолговлекувате, а детето е единствениот човек во куќата кој на него гледа како на пештера, а не како на обврска.
Кабелот — најподценетата работа во целото чистење
Секој што чистел со правосмукалка знае дека половина од нервите одат во кабелот. Тој се заплеткува, се затегнува, се исклучува од контактот во најнезгодниот момент. И токму тоа е идеална детска задача, бидејќи бара внимание, а не сила.
Чуварот на кабелот
Потребни се правосмукалката, нејзиниот кабел и едно правило кое го кажувате на глас пред почетокот. Задачата трае колку и самото чистење на една просторија — обично 10 до 12 минути — и е за деца од 5 до 7 години. Детето оди два чекора зад вас и има само една работа: кабелот да не се заплеткува околу мебелот. Кога ќе забележи дека се закачува, вели „Стоп, кабел!" и вие застанувате додека тоа не го ослободи. Забраната е јасна и се повторува еднаш: приклучокот го допира само возрасен, а самото приклучување и исклучување од контактот не е детска работа. Успеавте ако сте ја помину целата просторија и детето извикало „Стоп, кабел!" најмалку двапати пред вие да го забележите проблемот.
Забележете што се случува тука. Детето не носи ништо тешко, не ризикува ништо, а сепак неговата работа е вистинска — ако него го нема, кабелот навистина се заплеткува. Децата веднаш ја чувствуваат разликата помеѓу измислена задача и потребна задача. Втората ги задржува многу подолго.
Пет минути, четири трошки, еден квадрат
Земете ја малата рачна четка со лопатка (онаа за трошки од масата), тајмер на телефонот и парче под — една плочка, еден килим или квадратот помеѓу масата и фрижидерот. Играта е кратка, точно 5 минути, и најдобро функционира кај 5-6-годишни, но и седумгодишник ја прифаќа ако ја зголемите територијата. Пред почетокот намерно расфрлете неколку трошки леб — да, намерно — и кажете: „Тука има четири трошки. Најди ги пред да заѕвони." Детето мете, а вие не помагате и не покажувате. Успеавте ако по ѕвонењето квадратот е чист на допир со дланка и детето собрало најмалку три од четирите трошки. Ако ги собрало сите — играта се повторува со шест.
Честата грешка: да преуредувате по детето, додека тоа гледа
Се случува речиси автоматски. Детето го собра килимот, си замина, вие минувате одозгора со правосмукалката „само за секунда". Ако тоа го види тоа — а обично гледа — научува само едно нешто: мојата работа не се брои. Следната сабота ќе каже дека го боли стомакот.
- Ако навистина треба да дочистите, направете го тоа кога детето не е во собата, и не коментирајте потоа.
- Не давајте две задачи одеднаш — „собери го килимот и спреми ги играчките" во пракса значи ниту едното, ниту другото.
- Не го користете чистењето како казна за нешто друго од претходно; двете работи се мешаат и играта умира.
- Не ветувајте пари за вообичаената саботна работа. Ако воведувате џепарлак, нека биде посебно и мало — 1 до 2 € неделно, независно од чистењето.
- Не допирајте средства за чистење. Влажната крпа само со вода ја врши истата работа за детските задачи и не бара проверка на етикети.
Како да ги споите трите игри во еден саботен час
Не ги правете една по друга. Распоредете ги: почнувате со ловот под креветите, додека сте свежи и двајцата; потоа детето е чувар на кабелот во дневната соба; на крајот, кога веќе сте уморни и двајцата, доаѓаат петте минути со четката — кратки, јасни, со тајмер. Вкупно детето е ангажирано околу половина час од вашите два. Тоа е горе-долу максимумот за петгодишник и сосема доволно за саботата да помине без реченицата „а сега што да правам".
„Го исчистив под креветот на баба. Таа сѐ уште не знае." — реченица што петгодишно дете ја кажува само кога работата била негова од почеток до крај.
И кога утре гостите ќе влезат, покажете ја територијата. Не со говор, туку со една реченица кон детето, кажана пред нив: „Килимот во дневната соба е негова работа." Толку. Следната сабота ќе ве чека со четка в рака.