40 минути ред за запишување со дете од 5-7 години: игри што се играат право, без ништо во рацете
Ходникот пред шалтерот среде септември е тесен, бучен и без маса. Еве што може да се игра таму со дете од 5-7 години — тивко, право, без реквизити и без телефон.
Пред шалтерот има четиринаесет луѓе, еден стол и никаква желба за ред. Твоето дете веќе клекнало да ги разгледува фугите на плочките, некој ти ја отвора вратата зад грб, а списокот за школата се движи по едно име на три минути. Телефонот е во чантата и токму денес не сакаш да го вадиш.
Вообичаениот совет е „земи нешто за забава". Само што во ходник без маса ништо не се разгрнува — книшката паѓа, моливот се тркала под клупата, а ти држиш папка со документи. Играта што дејствува на ред мора да се игра право, со празни раце, со тивок глас и да може да застане насред пат, кога ќе го извикаат твоето име.
Зошто детето издржува десет минути, но не и четириесет
Детето од 5-7 години не го мери времето со часовник, туку со настани. „Уште малку" не му кажува ништо — тоа го слуша како „никогаш". Затоа првото нешто што го правам, пред воопшто да почнам игра, е да дадам видлива мерка: „Ја гледаш онаа жена со црвената чанта? Кога таа ќе влезе низ вратата, остануваат уште три лица. Дотогаш играме две игри."
Разликата е огромна. Бесформеното чекање тежи. Чекањето, исечено на четири парчиња со јасен крај, минува полесно. И бидејќи редот се движи неурамнотежено, секоја игра мора да се прекине чисто — без „чекај да завршам", бидејќи шалтерот не чека.
- Кажи гласно колку луѓе се пред вас и како ќе разберете дека се приближува вашиот ред.
- Најави ја играта пред да почнете: „Играме додека тие двајцата не поминат."
- Играј тивко — во ходник со други родители гласниот говор ја троши добрата волја на сите.
- Држи ги рацете слободни: папката под мишка, чантата на рамо.
- Ако детето одбие игра, не инсистирај. Дај му задача: „Брои колку пати се отвора вратата."
Игра со шалтерот: „Кој што носи"
Оваа игра работи најдобро во првите десет минути, додека детето сè уште има трпение да набљудува. Игра се шепотно и никогаш не се покажува со прст кон конкретно лице — тоа е дел од правилата и му се кажува на детето однапред.
Кој што носи
Не ти треба ништо освен ходникот и луѓето во него — нула материјали, нула подготовка. Трае околу 8-10 минути и е за деца од 5 до 7 години. Ти велиш тивко: „Барам нешто сино, што е повисоко од тебе." Детето разгледува и шепоти одговор — ранец, јакна, таблата над шалтерот. Потоа ги менувате улогите и тоа поставува гатанка. Правилото е едно: опишуваме предмети, не луѓе, и не покажуваме со прст. Знаеш дека играта поминала добро кога детето само ќе измисли и постави барем три гатанки и барем еднаш ќе се поправи со „не, всушност е зелено" — тоа значи дека навистина гледа, а не погодува.
Игра за втората половина: „Раскажување во две реченици"
По дваесеттата минута набљудувањето веќе не држи. Тогаш преминувам на нешто што бара зборување, бидејќи зборувањето троши енергија на начин што телото го прифаќа — детето стои право, но устата му работи.
Раскажување во две реченици
Повторно без ништо во рацете, десетина минути, за деца од 5 до 7 години. Почнуваш со една реченица: „Еден поштар нашол клуч пред зградата." Детето ја додава својата: „Клучот бил од врата што не постои." Потоа пак ти. Правилото: секој кажува точно по една реченица и таа мора да почнува со она што го кажал другиот. Ако вашето име биде извикано насред приказната, застанувате и ја завршувате на враќање — токму тоа ја прави погодна за ред. Целта е постигната кога детето ќе додаде барем пет реченици и барем една од нив ќе ја поврзе со претходната со „затоа што" или „затоа".
Тивките игри со тело, кога ништо друго не помага
Има момент, обично околу триесеттата минута, кога детето едноставно мора да се помрдне. Ако го задржиш насила, следните десет минути ќе бидат полоши од сè досега. Подобро дај му движење што не зазема простор.
- „Статуа до пет" — стои неподвижно додека броиш до пет во себе, потоа може да се протресе две секунди.
- Прсти: ти покажува броеви со рака зад грб, ти погодуваш колку се, без да гледаш.
- Тежината — се префрла од една нога на друга додека брои до дваесет; изненадувачки смирува.
- Дишење на свеќичка: вдишува низ носот, издишува бавно, како да дува свеќа што не сака да ја изгасне. Три пати.
Најчестата грешка: „Само уште малку, потоа ќе ти купам нешто"
Го разбирам искушението. Пред шалтерот си, детето кмечи, а автоматот за кафе и чоколадцата се на два метра, 1-2 € го решаваат проблемот за десет минути. Само што го решаваат погрешниот проблем.
Прво, наградата пристигнува веднаш, а чекањето продолжува — детето го добива слаткото и по пет минути е точно таму каде што било, а во моето искуство резервата од трпение дотогаш е веќе потрошена. Второ, следниот пат, а во септември има следен пат — запишување за втора школа, лекарски преглед, купување учебници — детето лесно сфаќа дека чекањето е нешто што се откупува. И третото: спогодбата те става во позиција да преговараш со петгодишник во ходник полн со луѓе. Никој не победува во тоа преговарање.
Работи спротивното: наградата се најавува пред чекањето и е поврзана со неговиот крај, не со однесувањето по средина. „Штом излеземе одовде, минуваме низ градинката и се лулаш додека броам до сто." Тоа е ветување, не поткуп, и се почитува дури и ако детето било непоносно — инаку следниот пат не вреди ништо.
Детето не се учи да чека кога ќе му се каже да чека. Се учи кога ќе му се покаже каде завршува чекањето.
Што да ставиш во џебот пред да тргнеш
Не ранец — џеб. Сè што бара разгрнување е однапред изгубено во ходник без маса.
- Едно ластиче за коса — служи за игра со форми меѓу прстите на двете раце.
- Марамче за бришење раце, откако детето го допрело оградата.
- Шише вода — половина од капризите околу триесеттата минута се жед.
- Документите во посебна папка, не во чантата, за да не ги бараш пред шалтерот со дете на рака.
И уште нешто што ретко се кажува: објасни му на детето што точно ќе се случи на шалтерот. „Ќе дадеме едни листови, жената ќе ги погледне, ќе го запише твоето име во список и ќе ни каже кога почнуваат тренинзите." Детето што знае каква е целта, обично чека поинаку од детето што било довлечено во непознат ходник без објаснување. Тоа одзема четириесет секунди при тргнувањето од дома и заштедува половина од трудот подоцна.
Ако сè се распадне — а понекогаш се распаѓа, особено ако детето не ручало — постои излез што не е пораз: излегувате надвор, стоите пет минути пред влезот, се враќате. Местото во редот се чува со една реченица упатена кон човекот зад вас. Пет минути воздух прават повеќе од дваесет минути убедување.