Дуњовиот слатко и компотот: што да правиме со лушпите, средината и семките (игри за деца на 6-8 години)
Додека на шпоретот се вари слатко од дуњи, до масата има цела купчина „отпад“, која всушност е најдобриот материјал за игра. Еве што да му дадете на дете на 6-8 години, за да не се врти околу вжештениот тенџере.
Средина на ноември, прозорецот е замаглен, во големиот тенџере се вари слатко од дуњи и целата куќа мириса така што се чувствува уште од скалите. На плотната има купче: дебели лушпи, тврди средини, шака темни семки што лепат по прстите. Обично тоа купче за две секунди завршува во кантата. И токму тогаш детето влегува во кујната, се качува на столчето до вжештениот тенџере и прашува: „А јас што да правам?“
Одговорот не е „оди си играј во собата“. Одговорот е: дадете му го купчето.
Зошто лушпите се подобар материјал од повеќето купени работи
Дуњата е чуден плод — тврда, влакнеста однадвор, а штом ја олупите, месото и потемнува за минути. Токму тоа потемнување е играта. Лушпата од дуња не е како кора од банана, која веднаш се претвора во каша: таа се држи, може да се сече, да се врти, да суши на радијаторот и по три дена да стане тврда како картон. Семките пак се мазни, тежички и сјајни — идеални за броење, за редење, за игра на пронаоѓање.
И најпрактичното: детето стои на другата страна од масата, далеку од шпоретот. Додека вие ги вртите дуњите во шеќерниот сируп, тоа е зафатено со нешто што навистина му е интересно, а не со нешто што сте му го дале само за да не пречи. Разликата се чувствува — децата веднаш ја забележуваат.
Играта со потемнувањето: кое парче ќе стане најкафеаво
Олупеното месо од дуња потемнува на воздух. Ако ставите малку лимонов сок на едно парче, тоа останува посветло подолго. Тоа е доволно за цел експеримент што детето може да го води само — вие само му ги подавате парчињата.
Кафеавата трка
Потребни се три-четири парчиња лушпа или средина од дуња, чинивче, малку лимонов сок во капаче, лист и молив. На почетокот трае околу 10 минути, а потоа по една минута на секои половина час, додека слаткото врие. Погодно е за деца од 6 до 8 години. Детето го става првото парче на чинивчето само така, второто — намачкано со лимонов сок со прст, третото го завиткува во влажна салфетка. Потоа веднаш ги црта трите парчиња на листот, и повторно — по триесет минути и по еден час. Задачата е успешна ако детето може да ви каже кое парче е најтемно, а кое остана најсветло, и ги покаже цртежите како доказ: „Ова со лимонот сè уште е жолто, а голото стана кафеаво.“
Не му објаснувајте однапред што ќе се случи. Ако го кажете одговорот, играта завршува — останува само извршување упатства. Ако детето погрешно претпостави, тоа е уште подобро: „Јас мислев дека влажното ќе биде најкафеаво.“
Семките: најподценетиот материјал во кујната
Од средно голема дуња излегуваат околу десетина семки. Ако правите компот од два-три килограми, на крајот во чинивчето имате купче кое само по себе е играчка. Измијте ги и оставете ги да се исушат врз кујнска хартија — стануваат сјајни и пријатни на допир.
- Броење по групи од по пет и по десет — колку семки дала секоја дуња и која била „најдарежлива“
- Дама или воздушен шах на лист исцртан со молив: семките се едните пиони, парчиња лушпа — другите
- Игра на меморија: кријте неколку семки под три превртени чаши и детето следи која чаша ја поместувате
- Мозаик врз лепак и хартија — семките се редат како плочки во форма на куќа, сонце или лице
Дуќанче за дуњови монети
Потребни се исушени семки, две-три чинивчиња и парчиња сушена лушпа. Играта трае 20-25 минути и е за деца од 6 до 8 години. Договорете курс: едно семе чини едно евро, едно парче лушпа — две евра. Детето е продавач, вие сте купувач и купувате „слатко“ (празно тегле), „компот“ (чаша вода) и „лажица за мешање“. Плаќате со семки и барате кусур. Потоа менувате улоги. Смислуваме на глас: „Ти дадов пет евра, ова чини три, колку ми враќаш?“ Задачата е исполнета кога детето точно ќе врати кусур три пати по ред, без вие да пресметувате наместо него. Ако греши, намалете ги цените до пет евра — не помагајте му со готов одговор.
Оваа игра најдобро функционира токму во кујната, бидејќи теглите, капачињата и лажиците веќе се таму и не мора да измислувате реквизити. А и на детето му се допаѓа да „продава“ нешто што вие навистина го правите во моментот.
Најчестата грешка: играта ја претвораме во час
Еве што се случува речиси секогаш. Детето реди семки, ние седнуваме до него и почнуваме: „А знаеш ли зошто дуњата потемнува? Тоа е оксидација. Ајде сега да преброиме на десетки. А можеш ли да ги подредиш по големина?“ По четири минути детето станува и си заминува.
Не функционира затоа што играта има сопственик. Штом ние почнеме да поставуваме прашања и задачи една по друга, сопственоста се менува — тоа веќе е наша активност, а детето само ја извршува. А извршувањето е досадно.
Другата варијанта на истата грешка: материјалите ги подредуваме наместо детето. Ги миеме семките, ги сушиме, ги ставаме во уредна чинивче, листот го исцртуваме со линија. Правиме сè освен самата игра. Оставете нешто недовршено — купчето лушпи да е разбркано, семките да се уште лепливи. Детето да има што да прави.
Ако по пет минути детето смислило свое правило кое вие не сте го предложиле — играта е успешна. Ако сè уште чека да му кажете следен чекор, тогаш сте му дале задача, а не игра.
Што останува откако слаткото е готово
Сушените лушпи од дуња мирисаат убаво уште со недели. Ставете неколку во платнена ќесичка во плакарот или нанижете ги на конец за украса. Семките чувајте ги во стаклено тегленце со етикета што детето само да ја напише: „семки од дуњи, ноември“. Наредната година, кога повторно ќе дојде време за слатко, тегленцето излегува од плакарот и детето брои — колку имало минатата година.
И една практична забелешка: семките од дуња не се јадат, а суровата дуња е тврда и кисела — не е за џвакање патем. Договорот е едноставен и се кажува еднаш: „Овие се за играње, не за уста.“ За деца кои сè уште сè ставаат во уста, одложете ја играта со семки и оставете само лушпите.
Како да го вклопите во едно ноемвриско попладне
- Додека ги миете и лупите дуњите, детето ги реди лушпите на масата — тоа се првите десет минути и тоа е зафатено, а вие сте слободни
- Кога ќе го ставите тенџерето на шпоретот, започнува „Кафеавата трка“ — таа има природни паузи и точно се вклопува во времето за варење
- Додека слаткото се лади, играте дуќанче — за тоа не мора да сте до печката
- На крајот детето избира три семки за тегленцето и го фрла остатокот во компостот или кантата — тоа е дел од играта, не казна по неа
Од еден тенџере слатко произлегуваат два часа во кои детето не е пред екран, не се врти околу вжештеното и не прашува на секои пет минути што да прави. Купчето, кое инаку завршува во кантата, свртело повеќе работа од повеќето работи во ормарчето со играчки.