Дваесет минути во чекална: што да правиме со детето без телефон
Конкретни игри за деца на 6-9 години кои се играат стоејќи, шепотно и без ништо во рацете — за чекална кај лекар, ред на шалтер или на каса.
Број 34 на екранот, вие сте 41. Детето веќе слегло од столчето, ве влече за ракав и по трет пат прашува кога ќе влеземе. Раката ви посегнува кон телефонот — знаете дека тоа ќе купи дваесет минути тишина, а знаете и дека потоа ќе има сцена кога ќе го одземете.
Меѓу овие две крајности — телефон или „седни мирно“ — постои трета можност, за која ретко се зборува. Детето на 6-9 години не се нервира од самото чекање. Се нервира од отсуството на задача. Умот му работи на полни вртежи, а нема каде да ги истурa. Дајте му работа со јасни правила и крај, и дваесетте минути минуваат како ништо.
Зошто „седни мирно и чекај“ речиси никогаш не функционира
Затоа што тоа не е задача, туку забрана. Му кажувате на детето што да не прави, без да му кажете што да прави. Исто како да му кажете на некого да не мисли на жолт слон.
Свртете ја формулацијата. Наместо „не се врти“ — „преброј колку луѓе во оваа чекална носат очила, јас ќе погодувам и потоа ќе споредиме“. Разликата е огромна: второто има почеток, насока и крај. Детето знае кога е завршено и што значи да успее.
Има и практична причина игрите подолу да се токму такви какви што се. Во чекална не можете да расфрлате моливи по подот, не можете да зборувате гласно, не можете да станувате и да шетате наоколу. Затоа сè тука се игра седејќи или стоејќи, тивко и без да ги расфрлате работите по соседниот стол.
Игри за кои не ви треба ништо во рацете
Детективот од чекалната
Не ви треба ништо освен очи и шепот. Играта трае помеѓу 5 и 8 минути и најдобро оди со деца од 6 до 9 години. Го разгледувате просторот заедно, потоа вие во себе избирате еден предмет — апаратот за гаснење пожар, сината чанта на госпоѓата до вратата, часовникот. Детето поставува прашања на кои може да се одговори само со да или не: „Направен ли е од метал?“, „Поголем ли е од мојата ранка?“, „Некој го држи ли?“. Ги броите прашањата на прсти. Задачата е да погоди со не повеќе од десет прашања, по што ги менувате улогите. Успеало е ако погодило барем еднаш и успеало да ги формулира прашањата така што ќе добие „да“ или „не“ — не „што е ова“.
Оваа игра работи чудно добро затоа што детето мора да мисли во групи, а не за поединечни предмети. „Дали е од метал“ отфрла наеднаш половина од просторијата. Патем, ако забележите дека поставува само прашања од типот „ова ли е“, само подметнете му едно поширoко прашање и ќе ја фати логиката за две минути.
Приказната со по еден збор
Материјали: никакви. Време: 7-10 минути, мирно, а и повеќе ако тргне добро. Возраст: 6-9 години. Правилото е едно — приказната се раскажува збор по збор, се менувате, секој кажува точно по еден збор. Вие започнувате: „Еден...“. Детето: „...коњ...“. Вие: „...загуби...“. Детето: „...папучата...“. Излегува глупост и токму тоа е поентата. Двајцата се обидувате да ја доведете до крај што има некаква смисла. Успеало е ако сте стигнале до реченица со крај, а детето не рекло два збора наеднаш. За поголем предизвик кај деца на 8-9 години: забранете еден збор за целата игра — на пример „и“.
Кога имате чанта и малку простор на колено
Ливчето со бројот
Ви требаат само ливчето со вашиот број од шалтерот и пенкало. Пет минути. За деца од 7 до 9 години кои веќе собираат до 20. Го земате вашиот број — да речеме 41. Прашувате: кои два броја собрани даваат 41? Потоа: а три броја? Го свртувате ливчето и детето ги запишува решенијата. Ако бројот е мал, соберете ги неговите цифри. Успеало е ако самостојно нашло барем три различни парови броеви, без заедно да броите на глас.
Патот на прстот
Ви требаат вашата рака и грбот на детето, така што играта функционира кога седите еден до друг. Трае 4-6 минути и е најпогодна за деца на 6-8 години. Со прст му испишувате буква на грбот — бавно, голема. Тоа треба да ја погоди. Потоа цифра. Потоа проста форма — круг, крст, бранче. Кога ќе го совлада, преминувате на кратки зборови од три букви. Ги менувате улогите, а вие искрено се правите дека тешко ви оди. Успеало е ако погодило пет знаци по ред. Играта е тивка, ништо не паѓа на подот и повеќето деца физички се смируваат од неа.
Најчестата грешка: подготовката што не се користи
Родителите често однапред ја полнат чантата — книшка, кутија со моливи, мала играчка со фигурки, купена за 3-4 €. Во чекалната ништо од тоа не излегува навреме. Или излегува, па по четири минути е на подот.
Причината е едноставна. Тие работи бараат маса, светлина и простор. Во чекална нема ниту едно од трите, а детето е со јакна во скут и ранец меѓу нозете. Освен тоа, предметот брзо се истрошува: ги разгледа сликичките, готово. Игрите со зборови и прашања немаат дно — секое ново прашање го отвора следното.
Другата грешка е поврзана. Ја чуваме „големата“ игра за моментот кога детето веќе почнало да хленчи. Тогаш е доцна. Тргнете со играта веднаш штом седнете, додека детето сè уште е мирно и расположено да учествува. Првите пет минути од чекањето се најевтини — таму се добива или губи целиот преостанат половина час.
Не чекајте детето да се здосади за да започнете. Започнете пред да сфати дека чека.
Како да го кажете за да функционира
Формулацијата тежи повеќе отколку што изгледа. Споредете:
- Наместо „ајде да поиграме нешто“ — „имам една игра во која треба да ме фатиш за десет прашања“. Второто звучи како предизвик, првото како пополнување време.
- Наместо „додека чекаме“ — „додека стигнеме до број 41“. Детето го гледа бројот на екранот и само го следи напредокот.
- Наместо „добро, доволно е толку“ — „ни остана уште една игра, коja избираш“. Изборот го враќа детето назад во играта кога вниманието ќе му падне.
- Наместо „потоа ќе ти дадам телефон“ — ништо. Ако прозвучи еднаш, секоја следна игра станува само пречка пред телефонот.
Што останува по чекалната
Изберете си две од игрите тука — не сите — и претворете ги во ваши. Едната за надвор, едната за редот во продавница. По третиот или четвртиот пат детето само ќе праша „ќе играме ли детектив“, додека го вадите бројчето од машината. Токму тоа е целта: чекањето да престане да биде празно време и да стане нешто што го имате заедно.