Игра за 3 евра од работите што веќе здосадија: план за 10 јануари
По Божиќ кутијата е полна, а детето се здосадило. Еве како со едно ситно доплаќање и играчките што веќе ги имате се составува игра која трае повеќе од една вечер.
10 јануари, саботно утро. Тепихот е полн со работи купени пред три недели — конструктор, две количкa, комплет за цртање, плишано куче со копче за звук. Детето минува покрај нив, ритнува едно капаче и вели: „Ми е здодевно, немам со што да си играм.“ И е сосема искрено. Не лаже и не е разгалено. Едноставно пред него стојат предмети без задача.
Вообичаениот потег е да се бара уште нешто ново. Но и новото трае само три дена. Она што недостасува не е предмет, туку правило — кој победува, кога завршува играта, што се случува ако згрешиш. Играчката без правило е само предмет. Со правило станува игра. И токму за правило се трошат овие 3 евра од божиќните пари.
Зошто новата играчка здосадува за три дена, а тесте карти — не
Разликата е едноставна: количката прави секогаш исто, а картите секој пат се делат поинаку. Кај децата на 8-10 години честопати се забележува дека веќе доста лесно се снаоѓаат со правила — ред, поени, исклучок, казнен потег. Затоа многу од нив се спремни и сами да измислуваат игри, а не само да добиваат готови.
Затоа парите не одат за уште една кутија. Одат за нешто што внесува случајност и броење: коцка за фрлање (околу 1 €), тесте обични карти, мал песочен часовник или тајмер, тупче лепливи ливчиња, коцка за пишување. Едно од тие нешта, ставено меѓу старите играчки, ги претвора во пиони, пречки, награди — и токму тоа е целата игра за 3 евра.
- Една коцка додава случајност — веќе не се знае кој ќе победи.
- Тајмерот додава напнатост — три минути се кратки и тоа се чувствува.
- Лепливите ливчиња додаваат карта на теренот — секоја играчка добива вредност во поени.
- Едно креда или лента хартиена лепенка додаваат граници — каде завршува полето.
Првиот чекор: попис, не средување
Пред да се измисли каквото било, кутијата се празни. Не за да се среди — туку за да се види. Детето ги вади предметите еден по еден и за секој гласно кажува што прави: „Ова се тркала.“ „Ова стои право.“ „Ова испушта звук.“ „Ова се расклопува.“ Тоа е клучот. Во играта плишаното куче не е куче, туку „нештото што испушта звук“ — односно сигнал, аларма, судија.
Вака отприлика звучи тоа кај дете од оваа возраст: „Мамо, кучето веќе не е куче. Тоа е аларма. Ако го стапнеш, губиш потег.“
Чекор 1 (подготовка): Музеј на здодевните играчки
Ова е загревањето пред самата игра, а не посебна игра. Потребна е само содржината на кутијата со подароци, лепливи ливчиња и молив — вкупно околу 1,50 € за ливчињата, ако ги немате. Трае 25 минути и најдобро функционира кај деца од 8 до 10 години. Детето наредува 10-12 предмети во редица и на секој лепи ливче со еден збор за тоа што предметот го прави: се тркала, стои, шушка, свети, крие. Потоа ги превртува ливчињата и по сеќавање треба да каже која „моќ“ ја има секој предмет. На крајот избира три предмети со различни моќи и објаснува каква игра можат заедно да направат. Задачата е исполнета ако детето објасни игра со најмалку две правила — како се победува и што е забрането — без возрасен да додава нешто.
Како од три случајни предмети излегува игра за 3 евра што се игра повеќе од еднаш
Постои кратка рецепта која помага кај повеќето вакви домашни игри: цел, пречка, крај. Целта е она што се постигнува — да преместиш нешто, да собереш поени, да стигнеш прв. Пречката е она што пречи — коцката, тајмерот, забранетата зона на тепихот. Крајот е кога запира — на 10 поени, по три минути, кога сите карти ќе завршат.
Ако недостасува крајот, играта се распаѓа во караница. Тоа е најчестиот проблем кај дома измислените игри: започнува весело и по седум минути некој излегува од собата. Затоа крајот се договара пред првиот потег, гласно, и се запишува на ливче залепено на масата.
Чекор 2 (готова игра): „Обиколка на тепихот“
Ова е играта што се составува од предметите пописани во првиот чекор. Ви требаат една коцка за фрлање (околу 1 €), лепливи ливчиња и хартиена лепенка (околу 2 € заедно) и 8-10 играчки од кутијата. Подготовката трае 15 минути, самата игра се игра по 10-15 минути на партија и е наменета за деца од 8 до 10 години, од двајца до четворица играчи. Со лепенката се обележува патека низ собата. Играчките се распоредуваат по неа како станици и секоја добива ливче со вредност: 1, 2 или 3 поени, а само една — минус 2. Се фрла коцката и се минуваат толку станици напред, при што поените на станицата каде застанувате се запишуваат. Играта завршува кога некој ќе стигне 15 поени. Успеавте ако децата одиграат две партии по ред и по првата сами променат барем едно правило, бидејќи забележале дека нешто не функционира.
Што прави возрасниот додека детето измислува
Најкорисната улога е да си играч што поставува прашања во играта, а не однадвор. „Ако падне шестка два пати, што се случува?“ „Смеам ли да стапнам на твојата станица?“ „Кој ги брои поените?“ Секое такво прашање го тера детето да одлучи нешто и да го формулира — со тоа возрасниот помага да се затворат дупките во правилата.
И уште нешто: правилата се запишуваат. Половина лист А4, пет реда, со ракопис на детето. Хартијата ја прави играта нешто што постои и утре, а не само таа вечер. По една недела повторно се вадат и повторно се игра — обично со додадена нова станица.
Честа грешка: возрасниот ја измислува играта, детето само ја игра
Искушението е големо, бидејќи е брзо. За четири минути се составува пристојна игра, детето ја одигрува еднаш и следниот ден повторно вели дека му е здодевно. Причината е механичка: измислувањето е забавниот дел, а тој бил одземен. Детето добило само изведба — а изведбата на туѓи правила брзо се исцрпува.
Втор чест пропуст: да се купи готова ситна „игра“ — мал пазл или комплет стикери. Тоа не е правило, туку уште еден предмет што по два дена пак ќе лежи во истата кутија. Коцката чини слично, но може да учествува во дваесетина различни игри, бидејќи не носи своја тема.
И трето: премногу правила одеднаш. Ако на почетокот има седум услови, никој не ги памети и играта запнува на третиот потег. Се почнува со две правила. Останатите се додаваат дури откако играта еднаш ќе биде одиграна до крај.
Како да разберете дека вашата игра за 3 евра успеала
- Детето само бара втора партија, без да го поттикнувате.
- Правилата се менуваат меѓу партиите — тоа значи дека детето размислува за рамнотежата, а не само извршува.
- Играчка која не била допрена од 25 декември, одеднаш добива улога.
- По една недела играта повторно се вади, наместо да е заборавена под каучот.
Од ова утро на 10 јануари останува нешто потрајно од занимацијата за еден ден: една игра за 3 евра што може да се игра пак, и детето кое знае дека здосадувањето е задача, а не состојба. И дека кутијата со подароци не завршила — само чекала некој да ѝ даде правила.