Игри за редот пред шалтерот во библиотеката (5-7 години)
Практични игри за чекањето пред шалтерот за читателска картичка и враќање книги во септември, со јасни правила, време и критериум кога детето успеало.
Понеделник наутро, средината на септември. Пред шалтерот во градската библиотека има шест луѓе, две од нив со количка полна со книги, а службеничката токму објаснува на некого зошто картичката му е истечена. Детето до вас веќе двапати ви го повлекло ракавот и прашало „кога ќе ни дојде редот“. Сè уште не сте стигнале ни до средината на редот.
Вообичаениот совет е „дај му го телефонот, петнаесет минути нема да го разболат“. Не дека петнаесет минути телефон се катастрофа. Проблемот е друг: токму тие петнаесет минути се единствениот момент кога детето стои неподвижно среде библиотеката и може мирно да ја разгледа. Штом влеземе во салата, сè станува брзо — ја наоѓаме книгата, ја земаме, тргнуваме. На редот нема каде да брзаме.
Што всушност учи детето додека чека
Библиотеката е подредена по правила кои за возрасниот се невидливи, бидејќи одамна ги усвоил. Шарените налепници на грбовите на книгите, броевите на полиците, буквите по азбучен ред, табличките „Детски оддел“ и „Периодика“ — сето тоа е еден голем код. Дете на 5-7 години сè уште не чита слободно, но одлично препознава форми, бои и знаци што се повторуваат. Ако еднаш му покажете дека жолтата налепница значи едно, а сината — друго, следниот пат тоа само ќе го забележи.
Затоа игрите подолу не се „пополнување на времето“. Секоја од нив го користи токму она што се гледа од местото во редот.
Ловот на еднаквите грбови
Ви требаат само очите и полиците што се гледаат од редот — ништо не се носи од дома. Играта трае помеѓу 5 и 10 минути и работи најдобро со деца на 5-7 години. Кажувате тивко: „Погледни го најдолниот рафт десно. Најди две книги што имаат нешто исто на грбот.“ Детето бара — обично прво забележува боја, потоа налепница, па ист број. Кога ќе посочи, го прашувате: „А зошто мислиш дека стојат една до друга?“ Ако најде три пара и за барем еден каже нешто како „затоа што и двете имаат жолто квадратче“ или „затоа што почнуваат со иста буква“, играта успеала. Не мора објаснувањето да е точно — важно е да го забележало правилото, не буквите.
Играта со шепот, која функционира и во најтивката сала
Основното ограничување на редот во библиотеката е бучавата. Секоја игра што бара детето да вика, трча или плеска отпаѓа уште пред да почне. Затоа втората игра е замислена така што се игра со шепот и со прст.
Ти пишувам буква на грбот
Не ви требаат материјали — само прст и грб. Трае 3-7 минути, погодна е за деца од 5 до 7 години, вклучувајќи ги оние што сè уште не пишуваат сигурно. Детето застанува со грб кон вас во редот. Со прст полека испишувате една голема буква меѓу лопатките — почнете со О, С, Т, П, односно со едноставни форми. Треба да ја погоди буквата шепотејќи. Потоа менувате улоги: тоа пишува на вашиот грб, вие погодувате, и намерно грешите еднаш-двапати за да ве поправи. Успеало е кога ќе погоди барем четири букви од шест и кога самото ќе напише буква што вие ја препознавате без потсетување. Со деца што веќе читаат подобро, преминете на кратки зборови — „КОН“, „САМ“, „ЛАВ“.
Уште три брзи работи, ако редот не се движи
- „Колку книги носи овој човек?“ — детето брои од далеку и потоа проверува кога човекот ќе стигне до шалтерот. Учи проценка на количество, не само броење.
- „Кој звук го слушаш сега?“ — се редувате да именувате по еден звук: печат, чекори, лист хартија, врата, кашлица. Звуците не се повторуваат. Оној што нема нов звук, губи.
- „Јас сум книга“ — вие сте книга и давате три знаци: „Јас сум тенка, имам сликички, внатре има волк.“ Детето погодува дали е приказна, енциклопедија или стрип.
Дајте му вистинска задача, не измислена
Постои разлика меѓу „почекај малку“ и „ти си одговорен за враќањето“. Второто функционира многу подобро, бидејќи децата на оваа возраст сакаат да имаат должност. Пред да влезете, подредете ги книгите за враќање на купче и дајте му ги да ги носи тоа. На шалтерот тоа ги подава и ја кажува реченицата што сте ја вежбале надвор: „Добар ден, враќам три книги.“ Толку. Не му измислувајте подолга реплика — под притисок ја заборава средината и се збунува.
Ако вадите нова читателска картичка, дајте му друга улога: тоа следи колку луѓе останале пред вас и ви го кажува бројот шепотејќи при секоја промена. На прв поглед работата е досадна, но му го држи вниманието на редот, а не на тоа колку му е досадно.
Детето не се нервира од самото чекање. Се нервира кога нема никаква претстава колку уште останува.
Честа грешка: ветувањето „уште само две минутки“
Речиси секој родител го кажал тоа и речиси секој пат се покажува неточно. Редот пред шалтерот во септември не е предвидлив — еден човек со истечена картичка и три казни за задоцнување одзема колку петмина со редовни книги. Кога ветените две минути стануваат осум, детето прави сосема логичен заклучок дека бројките што ги кажувате не значат ништо. Следниот пат „уште малку“ веќе не го смирува и почнува да прашува на секои триесет секунди.
Посигурен начин е да мерите со луѓе, не со минути: „Пред нас се уште четворица. Ќе ти кажам кога ќе останат тројца.“ Ова е проверливо — детето гледа со свои очи како луѓето се намалуваат и нема потреба да ви верува на збор. Функционира и со деца што сè уште не бројат добро, доколку им дозволите тие сами да бројат на глас.
Ситните трошоци за кои е добро да сте свесни
Во повеќето градски библиотеки детската читателска картичка е бесплатна или чини симболично — обично меѓу 1 и 3 €. Казните за задоцнети книги исто така се мали, но реални, затоа е разумно да му ги покажете на детето, наместо да ги платите незабележано. Ако тоа ја заборавило книгата под креветот две недели, нека види дека тоа има цена. Доволна е една реченица: „Поради задоцнувањето плаќаме 1 €. Следниот пат ќе поставиме потсетник.“ Без предавање, без прекор — само факт со број.
Како да не ја претворите играта во испит
Најбрзиот начин да го уништите „Ловот на еднаквите грбови“ е да го поправате детето. Тоа вели „затоа што се црвени“, вие одговарате „не, тоа е класификациски број“ — и играта завршува. Целта не е точното знаење, туку навикот внимателно да гледа. Точното знаење доаѓа по две-три посети, обично само од себе, кога детето ќе праша зошто.
И уште нешто: запрете ја играта додека сè уште е интересна. Ако видите дека вниманието опаѓа, завршете сами со „ајде, ова беше последното“. Многу подобро е детето да излезе од библиотеката со чувство дека играта завршила премногу рано, отколку насила да ја довлечете до крај.
Инаку кажано — од оваа страница си одите со две готови игри, три резервни, една реченица за шалтерот и еден поискрен начин да одговорите на „уште колку“. Редот во септември нема да стане пократок, но барем ќе има што да се прави во него.