Го изгуби плишаното мече надвор: игри за првите три дена
Практични игри и разговори за деца на 5-7 години, кога омилената играчка или ќебенце останало некаде надвор. Без празни утехи — со конкретни активности кои му даваат на детето што да прави со тагата.
Слегувате од автобусот, стигнувате до влезот и тогаш станува јасно: ранецот е отворен, мечето го нема. Се враќате пеш по истиот пат, го проверувате клупата, прашувате во продавницата. Го нема. А детето веќе разбрало по вашето лице и седнува на скалите. Оттука натаму следните три дена се поважни отколку што изгледаат — не затоа што загубата е драма, туку затоа што ова е првата загуба што детето ја чувствува во телото, а начинот на кој ја испратите ќе му остане како образец.
Првото нешто што повеќето родители го прават е да ја нарачаат истата играчка. Разбирливо е. И скоро секогаш не функционира.
Зошто новото исто мече обично пропаѓа
Затоа што детето на пет-шест години не е врзано за обликот, туку за приказната. Мечето мириса на неговиот кревет, увото му е протркано од џвакање, на шепата има дамка од сок од пред две зими. Кога пред него ќе ставите ново, со етикета и со тврда влакненца, тоа чувствува измама — и понекогаш реагира полошо отколку ако не бевте направиле ништо. Слушнал сум од деца токму ова: "Ова не е моето, ова е друго, тргни го."
Поважно е нешто друго. Ако купите замена уште истата вечер, пораката што детето ја слуша е: тагата е проблем што се решава со купување. А тоа е лоша спогодба. Загубата има потреба од крај — од испраќање, не од замена. И најдобриот начин детето да направи тој крај на пет години е преку игра, бидејќи играта е неговиот мајчин јазик за тешки работи.
Првите два часа: што да кажете додека сè уште сте на улица
Не ветувајте дека ќе го најдете. Многу родители велат "утре ќе се вратиме и ќе го побараме" само за да го запрат плачот сега — а на другиот ден се плаќа двојно. Кажете што е сигурно: "Пребаравме на три места. Го нема. И на мене ми е тажно." Ако детето прашува каде е, не измислувајте приказна за друго дете што го зело и сега го гушка — тоа звучи убаво за возрасен, но за петгодишно дете може да звучи како "мечето веќе сака некој друг".
- Кажете колку пати сте пребарале и каде — конкретните броеви смируваат повеќе од општите зборови.
- Именувајте го чувството: тажно, лутo, празно. Детето често не знае како се вика тоа што го чувствува.
- Не брзајте да предложите друга играчка истиот ден. Оставете вечерта да помине без решение.
- Ако детето молчи и не плаче — тоа не значи дека му поминало. Реакцијата често доаѓа вториот или третиот ден, обично навечер пред спиење.
Патната карта: каде беше мечето пред да се изгуби
Ви требаат лист А4 или два залепени листа, бои и нешто тркалезно за обележување. Трае помеѓу 20 и 30 минути и функционира најдобро со деца од 5 до 7 години. Седнувате еден до друг и го цртате патот од вчера — куќата, автобуската постојка, паркот, продавницата. Детето става по едно кругче секаде каде што се сеќава дека мечето било, а вие прашувате што правело таму: "На лулашката што правеше?" — "Се лулаше и му стана лошо." На крај детето црта големо кругче на последното место и вие прашувате што сака да напише внатре. Не поправајте го правописот. Задачата не е убава карта, туку детето да ја раскаже загубата како приказна со почеток, а не како дупка. Сметајте дека сте успеале ако детето само додаде барем еден детал што не сте му го подметнале — боја, збор, случка. Тоа значи дека влегло во раскажувањето, а не само ја извршило задачата.
Ритуалот на испраќањето — играта што ја затвора приказната
Децата на оваа возраст имаат потреба од крај што можат да го видат со очите. Затоа испраќањето треба да биде нешто физичко: писмо, кутија, ставање на полица. Не разговор.
Писмо до мечето и кутијата со спомени
Ви требаат кутија од чевли, лепило, стари списанија за сечкање и лист за писмото. Околу 40 минути, поделени на два дела — половина час цртање и десет минути "испраќање" навечер. Соодветно за 5-8 години, при помалите вие пишувате под диктат, а кај седум-осумгодишните оставете ги сами, дури и со грешки. Детето диктира писмо кое започнува со три нешта што сакало да ги прави со играчката, а завршува со една реченица за патувањето: "Мече, сега ти си на патување, а јас останувам тука." Потоа ја украсувате кутијата, ставате внатре го писмото и, ако имате, фотографија на детето со мечето. Кутијата се става на полица, не под кревет и не во подрум — треба да се гледа. Успешно е ако детето по два дена само отиде до кутијата, ја погледне и се врати кон својата игра, без да заплаче. Тоа е знак дека тагата веќе има адреса.
Мече, ти си на патување, а јас останувам тука. Понекогаш ќе ти се лутам што замина.
Играта "нова работа за старото креветче"
Голем дел од вечерната тага доаѓа од механиката, не од чувството: раката бара нешто во креветот и не го наоѓа. Затоа третата вечер е добро местото да добие нов жител — но избран од детето, не купен од вас.
Кастинг за ноќниот чувар
Ви треба само она што веќе го имате дома — три-четири играчки, стар шал или маица што мириса на вас. Петнаесет минути, навечер, пред миење заби. Соодветно за 5-7 години. Ги подредувате кандидатите на креветот и детето прави "интервју": прашува секого по едно прашање — "Ти будно ли стоиш до утро?", "Те е ли страв од ходникот?" — и одговара наместо нив со гласови. Избира еден и го завиткува во шалот за да мириса правилно. Ако детето каже дека никој не станува, не инсистирајте: прифатете го тоа и предложете шалот да спие сам оваа ноќ. Успех значи дека детето заспива со нешто во раката, без да морате да го убедувате повеќе од еднаш.
Најчестата грешка: да се преправате дека играчката е жива и добро
Приказната "мечето реши да оди да им помага на другите деца" звучи мило и често се предлага во родителските групи. Проблемот се појавува по една недела, кога детето прашува кога се враќа. Тогаш или мора да ја одржувате измислицата со нови детали, или да си признаете — а второто е многу поболно од искрениот разговор во првиот ден. Освен тоа, децата на шест години проверуваат: ќе ја прашаат соседката, ќе ја прашаат баба им, ќе ги споредат верзиите. Кога верзиите не се совпаѓаат, детето останува со две загуби наместо со една.
Другата грешка е прибрзаното "па нели си голем/голема". Тоа не забрзува ништо, туку само го учи детето да ја крие тагата од вас. Потоа, кога ќе изгуби нешто во училиште, нема да ви каже.
Ако сепак сакате да купите нешто
Почекајте барем една недела и не купувајте исто. Ако детето само побара, одете заедно и оставете го изборот на него — плишано животно во соседна продавница обично чини помеѓу 5 и 15 €, а за оваа цел служи и нешто сосема мало од 2-3 €. Важно е новата играчка да добие свое име и своја приказна од првиот ден, а не да се вика "новото мече". И не ставајте ја во кутијата со спомени — двете нешта живеат одделно.
По околу десет дена повеќето деца на оваа возраст престануваат да прашуваат секој ден. Ако по еден месец детето сè уште одбива да спие без предметот што го нема, а вечерите стануваат сè потешки наместо полесни, тоа веќе е разговор со педијатарот или со психологот во градинката — не затоа што нешто не е во ред со детето, туку затоа што понекогаш загубата се закачила за друга загриженост и има потреба од втор пар очи.