Табелата за множење преку летото: 15 минути на ден без тетратка
Наместо препишување табели во тетратка низ јули и август — кратки игри со карти, скали и кујнски предмети, кои го одржуваат множењето живо до септември.
На плажата во Охрид едно момче на девет години реди камчиња во купчиња по шест и брои гласно: „шест, дванаесет, осумнаесет…“ Стигнува до триесет и шест — шест купчиња по шест — и застанува. Го прашуваш колку е шест по осум — молчење. Не дека не ја знае табелата. Ја знае, но само од почеток кон крај, како песничка. Штом ќе го тргнеш од друго место, се губи.
Токму тоа се случува преку летото со повеќето третоодделенци и четвртоодделенци. Не ги забораваат броевите — го забораваат пристапот до нив. И токму против тоа десетте страници препишување во тетратка низ август не помагаат.
Зошто препишувањето на табелата не го враќа множењето
Кога детето пишува „7 x 1 = 7, 7 x 2 = 14, 7 x 3 = 21“, тоа се движи по шини. Секој следен одговор доаѓа од претходниот со собирање, не од паметењето. Раката работи, главата спие. Потоа на час наставникот прашува „седум по девет?“ насред задача со лица на правоаголник и шините ги нема.
Друго нешто што го превидуваме: за време на распустот детето не е зад биро. Тоа е на море, во дворот кај баба, во колата кон Битола. Секоја форма на повторување што бара маса, тетратка и молив едноставно нема да се случи повеќе од два пати. Затоа зборуваме за вежби кои се прават стоејќи, гласно и без ништо во рацете — или најмногу со шпил карти.
На кое дете му треба ова
Текстот е за деца меѓу 8 и 10 години — односно такви кои веќе ја имаат сретнато табелата во училиште и треба да ја задржат, не да ја учат од нула. Ако вашето дете дури сега навлегува во множењето, редоследот е поинаков: прво разбирање што значи „три по четири“, потоа брзина. Тука зборуваме само за вториот дел.
Корисно е пред почетокот да утврдите кои табели всушност шепаат. Не сите. Обично 2, 5 и 10 стојат цврсто, а проблематични се 6, 7, 8 и понекогаш 4. Поставете му на детето дваесет измешани прашања и запишете само оние кај кои молчело повеќе од три секунди или броело на прсти. Тој список е целиот ваш летен план.
Шпилот со тешките карти
Исечете од картон дваесет картончиња — на лицето задачата (на пример 7 x 8), на грбот одговорот, а под одговорот и обратната задача (8 x 7). Влегуваат само задачите од вашиот список, не целата табела. Секоја вечер измешајте го шпилот и фрлете паричка: „глава“ значи дека таа вечер прашувате од лицето, „писмо“ дека прашувате од грбот, обратно. Ако детето веднаш препознае, картичката оди во купче „готово“; ако застане, се враќа на дното. Материјали: картон или стари визит-картички, хемиско пенкало, ножички, паричка. Време: 7-8 минути. Возраст: 8-10 години. Успешно е кога три вечери по ред целиот шпил завршува во купчето „готово“ без застој, во двете насоки — тогаш отстранувате пет од старите карти и додавате пет нови.
Како се вклопуваат петнаесетте минути во еден летен ден
Не барајте посебен временски блок. Распоредете го на три-четири кратки парчиња, закачени за нешта што и онака се случуваат:
- Во колата или автобусот: „Колку се шест реда по осум седишта?“ — по едно прашање на секои неколку минути, не во низа.
- Додека се качувате по скали: секое скалило е следниот множител на седум — 7, 14, 21… до врвот. Слегувањето е обратно — 70, 63, 56…
- При редење на масата: шест чинии по две вилушки, четири чаши по три раба — што и да фати.
- Навечер, шпилот со карти — единствениот дел што бара седење.
Вкупно излегува околу четврт час, но ниту едно од парчињата не се чувствува како час. Токму затоа издржува шест недели, а тетратката — три дена.
Играта „купувам на пазар“
Едниот е продавач, другиот купувач. Купувачот бара „седум краставици по 4 евра“ или „шест кутии по 8 јајца“ и продавачот ја кажува сметката на глас; потоа ги менувате улогите. Додадете едно правило кое ја менува играта: на секоја трета нарачка продавачот намерно кажува погрешна сметка, а купувачот мора да ја фати измамата пред да плати — така детето не само што пресметува, туку и проценува дали еден одговор воопшто е можен. Ако згреши, не поправајте веднаш — кажете „провери“ и оставете го да преброи. Материјали: ништо, или неколку вистински производи од кујна. Време: 10 минути. Возраст: 8-10 години. Успешно е кога од десет нарачки одговорил точно на најмалку осум, ги фатил намерните грешки, без да брои на прсти, и кога сам предложил нова нарачка.
Најчестата грешка на родителите
Ја прашуваме табелата по ред. „Ајде сега седумката: седум по еден, седум по два…“ Детето одговара беспрекорно, ние се смируваме, а ништо не е проверено. Тоа само собира по седум наум и звучи како да знае.
Проверката се прави само измешано и меѓу различни табели: 8 x 4, потоа 6 x 7, потоа 9 x 3. Ако таму одговорите доаѓаат по две секунди — знае. Ако очите тргнат нагоре и усните мрдаат — брои, а не помни.
Втора грешка, потивка: го казнуваме бавниот одговор со воздишка. По три воздишки детето почнува да молчи наместо да ризикува. Подобро е однапред да воведете правило — при грешка едноставно го кажувате точниот одговор смирено и ја прашувате истата задача повторно по две-три други.
Детето не ја научило табелата кога ќе ја издекламира. Ја научило кога ќе одговори на 6 x 7 насред разговор за нешто друго.
Што да очекувате до септември
Ако тргнете од седум-осум проблематични задачи и работите по горниот ритам, разумната цел не е „целата табела за никакво време“. Разумната цел е тие седум-осум да станат автоматски, а детето да влезе на час без тоа кратко замрзнување пред таблата. Останатото го презема училиштето.
И уште нешто вредно: кон средината на август сменете ја насоката. Наместо „шест по седум“ прашувајте „четириесет и два — кое по кое?“. Ова обратно прашање го подготвува делењето, кое доаѓа веднаш по распустот, и обично пријатно ги изненадува и детето и родителот.