Temmuzda 35 Derecede Saat 12 ile 17 Arası Evde Ne Yapılır
Günün en sıcak saatlerinde beş saat evde kapalı kalmak, elinizde sonuna kadar dayanan iki üç oyun varsa ceza değildir. İşte 7-10 yaş arası çocuklarla işe yarayan üç yaratıcı oyun (her biri 30-60 dakika) ve sakin etkinliklerin neden yanlış tercih olduğu.
Saat on iki buçuk, klima vızıldıyor, panjurlar kapalı ve çocuk koridoru üç kez turlayıp "canım sıkılıyor" demiş bile. Saat 17'ye kadar tam beş saat var. Tablet en kolay çözüm gibi görünüyor, ama tam da bu yüzden saat 16 sularında genelde bir çığlık kopuyor; çünkü kimse elinden bırakmak istemiyor.
Sıcak öğleden sonralar için ebeveyn tavsiyeleri hep aynı şeyi söyler: sakin bir şey, sessiz bir şey, boyama, yapboz. Sorun şu ki 7-10 yaşındaki bir çocuk hareketten yorulmuş değildir; aksine yeterince yorulmamıştır. Sabahtan beri evde kapalı olan bedeninin enerjisini harcayacağı bir yer yoktur, boyama ise bu enerjiyi harcamak yerine daha da biriktirir.
Bu yüzden bu yazıda yirmi maddelik bir liste yok. Gerçekten 30-60 dakika dayanan üç oyun ve öğleden sonraların çoğunun neden üçüncü saatte dağıldığına dair bir açıklama var.
"Sakin bir şeyler" neden üçüncü saatte çöker
Sessiz etkinlikler çabuk tükenir çünkü bir sonu yoktur. Boyama, çocuk sıkılınca biter; yani genelde on dakika kadar sonra. Yüz parçalık yapboz masada dağılır ve günlerce tamamlanmadan kalır. Çocuğun "tamam, bitirdim" diyebileceği bir an yoktur.
Sıcakta dikkati canlı tutan oyunların üç ortak özelliği vardır: net bir hedef, gözle görülür bir ilerleme ve vücut ısısını fazla yükseltmeyen bir fiziksel hareket. Yerinde zıplamaktan söz etmiyoruz; ellerin, evin içinde dolaşmanın, eşya taşımanın hareketinden söz ediyoruz.
Evin Müzesi
Çocuk bir müze küratörü olur ve evdeki eşyalardan bir sergi düzenler. Sadece sekiz-on eşya (eski bir anahtar, deniz kabuğu, bozuk bir saat, bir taş), birkaç kağıt parçası ve etiketler için bir kalem yeterlidir. 40-60 dakika sürer ve en iyi 7-10 yaş arası çocuklarda işe yarar. Tek kural şu: her eşya, adı ve tek cümlelik hikayesi olan bir etiket alır. "Anneannemin kapı anahtarı, 1990-2015 yılları arasında kullanılmış." Hikayeler uydurma da olabilir; eğlencenin yarısı zaten burada. Sonunda çocuk evdekileri sergide gezdirir ve her eserin önünde anlatım yapar. Sekiz eşyanın hepsinde etiket varsa ve çocuk turu baştan sona, hiçbir eseri atlamadan anlatabiliyorsa görev tamamlanmış demektir.
Bir etkinliği on dakika değil bir saat sürdürmenin yolu
İşin sırrı oyunun kendisinde değil, bir izleyicisi ve bir bitiş saati olmasında. "Saat 15:30'da gelip ne yaptığına bakacağım" demek ile "git bir şeylerle oyna" demek, çocuktan tamamen farklı bir davranış çeker. Sekiz yaşındaki bir çocuk, birinin bakacağı o an için çalışır.
- Toplam süre değil, açık bir bitiş saati verin. "15:30'a kadar", "yarım saat" değil.
- Ortasına katılmayın. Başında iki dakika, sonunda beş dakika için içeri girin.
- İki çocuk varsa rolleri net ayırın; biri inşa etsin, diğeri not tutsun. Yoksa aynı malzeme için kavga ederler.
- Dağınıklığı bırakın. Oyun sırasında toparlamak, oyunu öldürür.
Buzlu Keşif İstasyonu
Önceden bardaklara veya küçük kaplara birkaç eşya dondurun: bir düğme, küçük bir figür, bir ip parçası, bir madeni para. Ayrıca şunlara ihtiyacınız var: bir tepsi veya derin bir kap, tuz, bir bardak ılık su, kaşık, diş fırçası. Oyun 30-45 dakika sürer ve 7-9 yaş için uygundur. Görev, buz küpünü vurup kırmadan içindeki eşyaları kurtarmaktır. Tuz denerler, ılık su denerler, ovalamayı denerler ve bir kağıda hangi yöntemin ne kadar hızlı işe yaradığını not ederler. Küçükler "tuz hile gibi" diyecektir, çünkü hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünür ama buzda delikler açar. Çocuk en az üç eşyayı çıkarabiliyorsa ve hangi yöntemin en hızlı olduğunu, neden öyle düşündüğünü açıklayabiliyorsa başarılı sayılır. Altına bir havlu serin; su ne olursa olsun yere ulaşacaktır.
En sık yapılan hata: önce ekranı açıp oyunları sona bırakmak
Mantık kusursuz görünür: çocuk huzursuz, film açarsınız, sakinleşir, sonra da oyun oynar. Pratikte tam tersi olur. Bir buçuk saat ekrandan sonra ne önerirseniz sönük kalır. Buz küpleri bir çizgi filmle yarışamaz; çocuk "şımarık" değildir, sadece kıyaslama yapar.
Sırayı değiştirin. Önce, enerji varken oyunlar; sonra ekran, en sona kalan bir şey olarak. Pratikte bu şu demek: saat 12-15 arası etkinlikler, 15'ten sonra film ya da bir bölüm. Böylece ekran arka plan değil, bir duraktır ve saat 16:45'te kimse kavga etmez.
İkinci sık yapılan hata, aynı anda üç fikir vermektir. "Resim yapabilirsin, bir şey inşa edebilirsin, hamur yoğurabiliriz." Çocuk hiçbirini seçmez. Tek bir şey verin, somut olsun, malzemeler masada hazır dursun.
Evin Gizli Dili
İki kişi (ya da ebeveyn ve çocuk) bir şifre uydurur ve tüm öğleden sonra boyunca birbirlerine notlar yazar. Sadece kağıt, iki kalem ve bir şifre tablosu gerekir; örneğin her harf, alfabede iki sıra ilerideki harfle değiştirilir. 8-10 yaş arası çocukları, tüm öğleden sonraya yayılan parçalar halinde 30-40 dakika meşgul eder. Notlar gizli yerlere bırakılır: tabağın altına, ayakkabının içine, buzdolabının üstüne. Şifreyle yazılmış "bana bir bardak su getir" notunu çözmek sekiz yaşındaki bir çocuğun birkaç dakikasını alır; ve çocuk suyu gerçekten getirir, ki bu normalde pek olmaz. Çocuk üç mesajı kendi başına çözebiliyor ve sizin okuyabildiğiniz en az bir mesaj yazabiliyorsa oyun başarılıdır.
Daha sabahtan hazır bulundurmanız gerekenler
Sıcak öğleden sonra, saat 13'te değil sabah 9'da çözülür. Buz küpleri dondurulmamışsa buz oyunu diye bir şey yoktur. Müze için eşyalar toplanmamışsa, tam da çocuğun en sabırsız olduğu anda onları aramaya başlarsınız.
- Eşyaları sabahtan dondurun; en az dört saat gerekir.
- Bir "malzeme kutusu" hazırlayın: kağıt, bant, sicim, eski dergiler, karton rulolar. Bunların hepsi zaten evinizde vardır.
- Bir şey satın alacaksanız bir deste kart ve birkaç balon yeter; küçük bir bütçeyle, birkaç yüz TL'nin altında alınır ve tüm yaz kullanılır.
- Panjurları saat 10'dan önce indirin. Bir kere ısınmış ev, öğleden sonra soğumaz.
"Bir müze kurdum ve sekiz eserim var" cümlesi, boyama kitabından çıkmaz.
Ve tüm temmuz ayı için geçerli bir şey daha: beş saatin tamamını doldurmaya çalışmayın. Öğleden önce bir etkinlik, öğleden sonra bir tane daha, aralarında biraz oyalanma ve sona doğru bir saat ekran fazlasıyla yeterlidir. İki oyun arasındaki sıkılma bir başarısızlık değildir; tam da o an, elinize telefonu tutuşturmazsanız çocuğun kendi başına bir şeyler bulduğu andır.