Kışın saat 16.00-18.00 arası evde ne yapılır: 5-7 yaş için oyun önerileri
Kışın evde ne yapılır sorusunun en zor cevabı, hava karardıktan sonra akşam yemeğine kadar geçen iki saattir. İşte 5-7 yaş arası çocuklarla gerçekten işe yarayan, ekran gerektirmeyen ve hiçbir şey satın almanızı gerektirmeyen yöntemler.
Saat dört buçuk. Dışarısı çoktan kararmış, bere ıslanmış, çocuk antrede bir ayakkabısı çıkmış halde duruyor ve "Sıkıldım" diyor. Yirmi dakika sonra yerinde durmayan bir küp yüzünden ağlıyor olacak, siz de istemediğiniz kadar çok telefonunuza bakıyor olacaksınız. Akşam yemeğine kadar geçen bu bir buçuk saat, kış gününün en yoğun geçen vaktidir ve herkes bunu bilir — sadece nadiren itiraf ederiz.
Genellikle verilen tavsiye ilginç bir şeyler bulmaktır. Bence bu yanlış yön. Anaokulundan ya da birinci sınıftan yeni gelmiş beş altı yaşındaki bir çocuk fikir eksikliğinden değil, bütün gün seçim yapmaktan, sırasını beklemekten ve uyum sağlamaktan yorulmuştur. Saat 16.15'te önüne bir kutu malzeme koyup "Ne yapmak istersin?" diye sorarsanız, en olası cevap omuz silkmek, ikinci en olası cevap ise ağlamaktır. İstemediğinden değil, bir karar daha vermek tam olarak elinde olmayan şey olduğu için.
Bu yüzden burada otuz maddelik bir liste yok. Net bir başlangıcı olan iki ritüel, ayrıntılı iki etkinlik ve işe yaramadığı için kendi kendime uygulamayı bıraktığım birkaç şey var.
İlk yirmi dakika neden bütün öğleden sonrayı belirler
Eve gelişle akşam yemeği arasında çoğu ailenin elinde 90 ile 120 dakika arası bir süre olur. Bunun ilk yirmi dakikası evin içinde amaçsızca dolaşarak geçerse, geri kalanı genelde dağılır. Tersi işe yarar: çocuk içeri girer, üstünü çıkarır, bir şeyler yer ve tartışmaya gerek kalmadan her gün aynı şeyle başlar.
Seçim daha sonra gelir. Önce beden, sonra eller, en sonunda kelimeler. Bu sıralama fazla düzenli görünse de arkasında bütünüyle pratik bir sebep var: soğuktan donmuş bir çocuk hareket etmeden makasla kesim yapamaz, hareket etmiş bir çocuk da enerjisini atmadan oturup masal dinlemez.
- 16.00-16.20 — üstünü çıkarma, sıcak çorba ya da süt, sessizlik. "Bugün nasıl geçti?" gibi sorular yok — onlar bir saat sonra gelir.
- 16.20-16.40 — bedenle ilgili bir şey: zıplamak, koridorda kovalamaca, halının üstünde yuvarlanmak.
- 16.40-17.20 — günün etkinliği, artık masada ya da yerde.
- 17.20-18.00 — sakin vakit: kitap, lego, siz yemek hazırlarken müzik dinlemek.
Dakikasına uyulması gereken bir program değil bu. Daha çok, şeylerin mümkün hale geldiği bir sıra.
Fenerle kovalamaca: 40 metrekarede nasıl enerji atılır
Kışın nadiren kullandığımız bir avantajı var — erkenden kararması. Karanlık bir oda, sıradan bir daireyi bambaşka bir yere dönüştürür ve beş altı yaşındaki bir çocuğa bu fazlasıyla yeter.
Işık lekesi avı
Bir fener ya da telefonun fener özelliği ve lambasını kapatabileceğiniz bir oda gerekiyor — koridor da işe yarar. Oyun yaklaşık 15 dakika sürer, daha fazlasına gerek yok. 5-7 yaş arası çocuklar için uygundur; daha küçükler tam karanlıktan korkabilir, bu yüzden yan odanın lambasını açık bırakın. Siz ışık lekesini duvarda, yerde, tavanda gezdirin — çocuk kaçmadan önce üzerine basmalı ya da dokunmalı. Sonra rolleri değiştirin, koşan siz olun; bu genelde oyunun kendisinden daha çok kahkaha attırır. Yedi yaşındakiler için zorlaştırma: leke sadece mavi bir şeyin üzerinde durur, ya da sadece "m" harfiyle başlayan bir şeyin üzerinde. Çocuk nefes nefese kalıp en az bir kere "Bir daha!" dediyse başarılı sayın — buradaki amaç doğruluk değil, enerji harcamaktır.
Alt katta komşularınız varsa koşmayı bırakıp sadece dokunmayı yapın — leke duvarlarda yavaşça hareket eder, çocuk elle kovalar. Neredeyse aynı derecede işe yarar ve kimse kapınızı çalmaz.
Evde kırk dakika süren oyun: kutulardan şehir
Çoğu ev etkinliği onuncu dakikada dağılır çünkü tek bir sonucu olan bir görevdir: kar tanesi yap, evcik yap. Bitti — sonra ne olacak? Büyümeye açık olan şeyler ayakta kalır.
Yerde kutulardan şehir kurma
Birkaç gün boyunca elinizde kalanları biriktirin: ayakkabı kutuları, ilaç kutuları, mısır gevreği kutuları, tuvalet kağıdı ruloları, kapaklar. Ayrıca bant, ucu küt makas ve birkaç keçeli kalem gerekiyor. İlk akşam yaklaşık 40 dakika sürer ama şehir köşede kalır ve bir hafta boyunca günde 20 dakika daha genişletilir. 5-8 yaş arası çocuklar için — beş yaşındakiler inşa eder, yedi sekiz yaşındakiler artık kimin nerede yaşayacağına dair kurallar üretir. Bir sokakla başlayın: karşılıklı iki kutu ve aralarına yol olsun diye bir şerit bant. Sonra "Başka ne yapalım?" değil, somut bir şey sorun: "Bu bina ne, fırın mı itfaiye mi?" Çocuk "Burada arabaların park edecek yeri yok" derse oyuna girmiş demektir, siz de mutfağa çekilebilirsiniz. Ertesi gün çocuk siz önermeden kendiliğinden şehre dönerse başarılı sayılır.
Evde dağınıklığa tahammülü olmayan biri varsa şehrin altına büyük bir mukavva parçası ya da eski bir çarşaf serin. Tek seferde kaldırılır, mesele ortadan kalkar.
Ertesi güne kadar yerde kalan bir etkinlik, akşama kadar toplanıp atılan üç etkinlikten daha kıymetlidir.
İşe yaramayan üç şey (ve hepimizin yaptığı)
Birincisi: saat 16.15'te "Ne yapmak istersin?" sorusu. Çocuğa saygı gibi görünür ama aslında ona gücünün yetmediği bir kararı devrediyorsunuzdur. Sonuç "bilmiyorum", ardından "sıkıldım", ardından bir kriz olur. Bunun yerine iki seçenek sunun: "Fener mi, şehir mi?" Çocuk iki seçeneği kaldırabilir, on tanesini kaldıramaz.
İkincisi: yeni bir şey satın almak. Yeni alınan bir boyama seti, ilk paketle aynı süre kadar — en fazla yirmi dakika — ilgi çeker. Üçüncü seferden sonra çocuk artık etkinliği değil yeniliği bekler, siz de her hafta huzur satın almak zorunda kalırsınız. Ayakkabı kutularının böyle bir kusuru yok.
Üçüncüsü: "Sadece yirmi dakika ekran, biraz dinlensin diye." Sorun ahlaki değil pratik — bu yaştaki çoğu çocukta saat 17.00'de ekranı kapatmak, verilmek istenen dinlenmeyi tam anlamıyla yiyip bitiren bir ağlama krizine yol açar. Ekran açacaksanız en sona, yemekten hemen önce koyun; böylece başka bir şeye geçmek zorunda kalmazsınız. Ekrandan sonrası, öncesinden daha zordur.
Yorgun bir ebeveyn kışın evde ne yapabilir
Yerde sürünecek haliniz olmayan günler olur. O zaman basit bir numara işe yarar: çocuk yönetir, siz oturarak uygularsınız. "Robot benim, sen bana ne yapacağımı söylüyorsun" — çocuk komuta etmeyi sever, siz de yerinizde kolunuzu kaldırıp göz kırparsınız. Bunun beş dakikası, zorlama yarım saatlik oyundan daha fazlasını verir.
İşe yarayan bir diğer şey de onları mutfağa almak. Altı yaşındaki bir çocuk haşlanmış yumurta soyabilir, marul koparabilir, kaşık sayabilir, patatesleri bir kapta suyla yıkayabilir. Bu bir pedagoji değil, zaman paylaşımıdır — siz akşam yemeğini hazırlarsınız, çocuk yanınızda konuşur ve öğleden sonra kriz yaşanmadan biter.
Kışın evde ne yapılır: kısa özet
- Her gün aynı sıra: yiyecek ve sessizlik, sonra beden, sonra eller, sonra kitap.
- Otuz fikir yerine hazırlanmış iki etkinlik — enerji için fener, derinleşme için kutular.
- Açık uçlu soru yerine iki şey arasında seçim.
- Yerde kalıp yarın devam edecek bir şey.