30 минути читање и пишување навечер: како да ги претвориме во игра (7–9 г.)
Домашните по читање и пишување не се решаваат со награди на крајот, туку со промена на самата задача. Две готови игри и конкретни правила за вечерите од понеделник до петок.
18:40 е. Тетратката е отворена на страница со дваесет зборови за препишување, детето го држи моливот како лопата и веќе три пати станало да пие вода. Велите: „Уште петнаесет минути и завршуваме.“ Тоа одговара: „Ама јас не можам толку да пишувам.“ И двајцата сте во право — и двајцата сте заглавени во истата вечерна рутина, која се повторува од понеделник до петок.
Вообичаениот совет тука е да се вети нешто пријатно на крајот: епизода од цртан филм, десет минути таблет, налепница на фрижидерот. Тоа делува точно онолку колку што трае наградата. На третата вечер детето веќе преговара за цената, наместо да ја исполнува задачата. Поискрениот пристап е друг: ако задачата е досадна по својата природа — дваесет исти зборови во колона — никаква награда нема да ја направи интересна. Се менува задачата.
Зошто наградата на крајот се врти против вас
Кога наградата доаѓа однадвор, детето почнува да брои. Колку зборови за колку минути екран. И бидејќи броењето е полесно од пишувањето, вниманието му се пренасочува токму таму. Тоа се гледа по една многу конкретна реченица: „А ако напишам само десет, пак ли ќе гледам?“ Од тој момент натаму вие веќе не помагате околу домашното, туку преговарате.
Другата причина е потехничка. Дете на 7–9 години ретко издржува половина час во ист вид напор. Препишувањето е рачна работа — држење молив, притисок, ред, растојание меѓу буквите. По дванаесет-петнаесет минути раката едноставно се заморува и квалитетот на буквите паѓа. Ако продолжите, детето запомнува дека пишувањето е нешто што боли. Затоа тие 30 минути се сечат на делови, а не се продолжуваат.
Поделете ја половината час на три дела
- Првите 10 минути — најтешкото, додека главата е сѐ уште свежа. Обично пишување: зборовите, речениците, препишувањето.
- Средните 8–10 минути — игра што ја врши истата работа, но со други мускули. Тука спаѓаат двете игри подолу.
- Последните 8–10 минути — читање на глас, но не задолжително од учебникот. Може рецепт, упатство за игра, список за пазарување.
- Меѓу деловите — една минута движење. Носење чаша вода до кујната работи подобро од „одмори си“.
Детективот на грешките
Ви требаат само тетратка, молив и лист хартија. Вие препишувате пет реченици од лекцијата, но намерно правите грешки во нив — вкупно шест грешки: две испуштени големи букви, две заменети букви во некој збор, една недостасувачка точка, еден збор напишан слеано. Детето е детективот и има молив во друга боја. За секоја пронајдена грешка ја заокружува и одозгора ја пишува правилната форма. Трае околу 8 минути, погодна е за 7–9 години, а за најмалите намалете на четири грешки. Се смета за успех кога детето ќе пронајде најмалку 4 од 6 грешки и на глас ќе објасни зошто е грешка — не само „тука е погрешно“, туку „тука треба голема буква, бидејќи е почеток на реченицата“. Ако пронајде и грешка што вие не сте ја направиле намерно, го добива правото самото да ги измисли следните реченици за вас.
Разликата во однос на обичното препишување изгледа мала, но е суштинска: детето чита внимателно, бидејќи бара нешто, и пишува малку, но прецизно. Раката не се заморува, а окото учи да забележува недостасувачка точка — токму она за што подоцна му се одземаат поени на диктат.
Три збора и една лага
Ви требаат шест ливчиња големи колку автобуска карта и молив. На три од нив детето пишува по еден збор од лекцијата — на пример „млеко“, „патека“, „вечера“. На другите три вие пишувате кратка реченица во која еден од тие зборови е употребен точно, и една во која е употребен бесмислено („Пив една патека.“). Ги мешате и детето чита на глас, а по секоја реченица кажува „точно“ или „лага“ и ја поправа лажната. Играта трае 10 минути и е за 7–9 години; кај помалите користете пократки зборови од лекцијата. Успешно е кога ќе ги прочита сите шест ливчиња на глас без запнување и ќе поправи барем две од лагите со смислена реченица. Ливчињата чувајте ги во кутија — по две недели ќе имате готово тесте за повторување пред контролна, без да пишувате нешто ново.
Најчестата грешка: да седнете спроти детето како втор учител
Многу родители седнуваат спроти детето, ја гледаат раката и поправаат во движење: „Не така буквата. Избриши. Пак избриши.“ Вечерта се претвора во втор учебен час, само што со човекот кај кого детето инаку доаѓа да се одмори. Резултатот е предвидлив — детето почнува да ја крие тетратката или да вели „немаме домашно“.
Работи спротивното. Седнете до детето, не спроти него, и поправете едно нешто на страница, не осум. Однапред изберете што гоните оваа недела — на пример само големите букви. Сè останато го оставате. Следната недела е ред на растојанието меѓу зборовите. Детето не може да поправи сè одеднаш, а вие не можете да следите сè одеднаш без да станете здодевни.
Втора честа грешка е домашните да се пишуваат во 20:30, „кога ќе дојде ред“. Кај децата на 7–9 години разликата меѓу 18:30 и 20:30 е огромна и се гледа во ракописот. Ако вечерта е преполна, подобро 15 минути пред вечера и 10 по неа, отколку половина час пред спиење.
Ако по триесет минути детето е налутено, а тетратката е пополнета — вечерта е изгубена. Ако е пополнета до половина, но детето само рекло „ајде уште едно“, тогаш добивате.
Што да правите кога ништо не оди
- Прекинете на 12-тата минута, не на 30-тата. Недовршено домашно со белешка до учителот е помала штета од четириесет минути плач.
- Дозволете детето да ви диктира, наместо самото да пишува. Вие пишувате, а тоа диктира буква по буква — на тој начин го вежба истиот правопис без замор на раката.
- Сменете ја површината: табла, стакло со маркер за прозорци, креда на терасата. Големото пишување е полесно од ситното во тетратка.
- Оставете ги последните пет минути за читање што детето само го избира — стрип, натписи на амбалажа, готварски рецепт. Целта е течност при читањето, не содржината.
И уште нешто за очекувањата во текот на годината. Учебната година почнува во средината на септември, а до нејзиниот крај во средината на јуни има околу триесет и шест недели вечери. Не е можно сите да бидат добри. Стремете се кон четири солидни вечери од пет — тоа е доволно за читањето да напредува.