Akşamları 30 dakika okuma ve yazma: Bunu nasıl oyuna çeviririz? (7-9 yaş)
Okuma yazma ödevleri sonunda verilen ödüllerle değil, görevin kendisini değiştirmekle kolaylaşır. Pazartesiden cumaya akşamlar için iki hazır oyun ve somut kurallar.
Saat 18:40. Defter, yirmi kelimenin yazılacağı bir sayfada açık, çocuk kalemi kürek tutar gibi tutuyor ve şimdiden üç kez su içmek için kalktı. Siz "On beş dakika daha, sonra bitiriyoruz" diyorsunuz. O da "Ama bu kadarını yazamam" diye cevap veriyor. İkiniz de haklısınız — ikiniz de pazartesinin cuma akşamına aynen tekrar ettiği bu döngüde sıkışıp kaldınız.
Buradaki alışılmış tavsiye sonunda hoş bir şey vaat etmektir: bir çizgi film bölümü, on dakika tablet, buzdolabına bir sticker. Bu, ödül sürdüğü kadar işe yarar. Üçüncü akşamda çocuk artık görevi yapmıyor, fiyat pazarlığı yapıyor. Daha dürüst yaklaşım şudur: görev yapısı gereği sıkıcıysa — alt alta yazılmış yirmi tane aynı kelime — hiçbir ödül onu ilginç hale getirmez. Değiştirilmesi gereken görevin kendisidir.
Sondaki ödül neden size karşı işler
Ödül dışarıdan geldiğinde çocuk saymaya başlar. Kaç kelimeye karşılık kaç dakika ekran. Sayma yazmaktan daha kolay olduğu için dikkati oraya kayar. Bunu çok somut bir cümlede görürsünüz: "Sadece on tane yazsam da yine izleyebilir miyim?" O andan itibaren siz ödeve yardım etmiyor, pazarlık yapıyorsunuz.
Diğer sebep daha teknik. 7-9 yaşındaki bir çocuk nadiren yarım saat boyunca aynı türde bir çabaya dayanabilir. Kelime yazmak el işidir — kalem tutuşu, baskı, satır, harfler arası mesafe. On iki-on beş dakika sonra el yorulur ve harflerin kalitesi düşer. Devam ederseniz çocuk yazmanın acı veren bir şey olduğunu öğrenir. Bu yüzden 30 dakika uzatılmaz, bölünür.
Yarım saati üçe bölün
- İlk 10 dakika — en zor kısım, kafa hâlâ tazeyken. Klasik yazı: kelimeler, cümleler, defter yazısı.
- Ortadaki 8-10 dakika — aynı işi başka kaslarla yapan bir oyun. Aşağıdaki iki oyun burada devreye giriyor.
- Son 8-10 dakika — sesli okuma, ama mutlaka ders kitabından olmasına gerek yok. Bir tarif, bir oyun talimatı, bir market listesi olabilir.
- Bölümler arasında — bir dakikalık ayağa kalkma. Mutfağa bir bardak su taşımak, "biraz dinlen" demekten daha işe yarar.
Hata Dedektifi
Sadece defter, kalem ve bir kağıt yeterli. Siz konudan beş cümle yazın ama içine kasıtlı olarak toplam altı hata koyun: iki eksik büyük harf, bir kelimede yer değiştirmiş iki harf, bir eksik nokta, bitişik yazılmış bir kelime. Çocuk dedektiftir ve elinde farklı renk bir kalem vardır. Bulduğu her hatayı yuvarlak içine alır ve üstüne doğrusunu yazar. Yaklaşık 8 dakika sürer, 7-9 yaş için uygundur; daha küçükler için hata sayısını dörde indirin. Çocuk 6 hatadan en az 4'ünü bulup neden hata olduğunu sesli açıklarsa (sadece "burası yanlış" değil, "burada büyük harf olmalı çünkü cümlenin başı" gibi) başarılı sayılır. Sizin kasıtlı yapmadığınız bir hatayı da bulursa, bir sonraki seferin cümlelerini sizin için o yazma hakkını kazanır.
Klasik yazmaya göre fark küçük görünse de önemlidir: çocuk bir şey aradığı için dikkatli okur, az ama isabetli yazar. El yorulmaz, göz ise eksik bir noktayı fark etmeyi öğrenir — dikte sınavında puan kaybettiren tam olarak budur.
Üç Kelime Bir Yalan
Otobüs bileti boyutunda altı kağıt parçası ve bir kalem yeterli. Bunlardan üçüne çocuk, konudan birer kelime yazar — örneğin "süt", "patika", "akşam yemeği". Diğer üçüne siz kısa birer cümle yazarsınız: birinde bu kelimelerden biri doğru kullanılmış olsun, birinde ise anlamsız kullanılmış olsun ("Bir patika içtim."). Kağıtları karıştırın, çocuk sesli okusun ve her cümleden sonra "doğru" ya da "yalan" desin, yalan olanı düzeltsin. Oyun 10 dakika sürer ve 7-9 yaş içindir; daha küçükler için konudan daha kısa kelimeler kullanın. Altı kağıdı da takılmadan sesli okur ve en az iki yalanı anlamlı bir cümleyle düzeltirse başarılı sayılır. Kağıtları bir kutuda saklayın — iki hafta sonra yazılıdan önce tekrar için hiçbir şey yazmadan hazır bir deste elinizde olur.
En sık yapılan hata: çocuğun karşısına ikinci bir öğretmen gibi oturmak
Birçok ebeveyn karşıya oturup eli izler ve anında düzeltir: "O harf öyle değil. Sil. Bir daha sil." Akşam, çocuğun normalde dinlenmeye geldiği kişiyle geçirdiği ikinci bir ders saatine dönüşür. Sonuç öngörülebilir — çocuk defteri saklamaya ya da "ödevimiz yok" demeye başlar.
Ters yönde çalışın. Çocuğun karşısına değil yanına oturun ve sayfada sekiz şeyi değil tek bir şeyi düzeltin. Bu hafta neyin peşinde olduğunuzu önceden seçin — mesela sadece büyük harfler. Gerisini bırakın. Gelecek hafta sıra kelimeler arası boşlukta. Çocuk her şeyi birden düzeltemez, siz de huysuzlaşmadan her şeyi birden izleyemezsiniz.
İkinci sık hata: ödevin "sırası gelince" saat 20:30'da yapılması. 7-9 yaş arasında 18:30 ile 20:30 arasındaki fark çok büyüktür ve el yazısında görülür. Akşam yoğunsa, yatmadan önce yarım saat ayırmak yerine yemekten 15 dakika önce ve yemekten 10 dakika sonra çalışmak daha iyidir.
Otuz dakika sonra çocuk sinirliyse ama defter doluysa, o akşam kaybedilmiştir. Defter yarım kalmış ama çocuk kendisi "hadi bir tane daha" diyorsa, kârdasınız demektir.
Hiçbir şey yolunda gitmediğinde ne yapmalı
- 12. dakikada durun, 30. dakikada değil. Öğretmene not yazılmış yarım kalmış bir ödev, kırk dakikalık ağlamadan daha az zarar verir.
- Çocuğun yazması yerine size dikte etmesini isteyin. Siz yazın, o harf harf söylesin — aynı yazım kurallarını elini yormadan çalışmış olur.
- Yüzeyi değiştirin: bir tahta, cam üstüne pencere kalemiyle yazı, balkonda tebeşir. Büyük yazmak, defterdeki küçük yazıdan daha kolaydır.
- Son beş dakikayı çocuğun kendi seçtiği bir şeyi okumasına ayırın — çizgi roman, ambalaj üzerindeki yazılar, bir yemek tarifi. Amaç akıcılıktır, içerik değil.
Ve yıl boyunca beklentiler hakkında bir not. Okul yılı eylül ortasında başlar ve haziran ortasındaki bitişine kadar yaklaşık otuz altı hafta akşam vardır. Hepsinin iyi geçmesi mümkün değil. Beşte dört düzgün akşamı hedefleyin — okumanın ilerlemesi için bu yeterlidir.