30 минути пред кабинетот на логопед: игри со бебе на раце
Конкретни тивки игри за дете на 5-7 години во чекалница, кога едната рака ви е зафатена со помалото братче. Без реквизити, без станување од стол.
Четврток, 16:40. Вратата на кабинетот сè уште е затворена, пред вас има уште едно дете, братчето заспало на рамото ви, а секое станување од столот значи дека ќе се разбуди. Големото дете е веќе на трет круг околу масичката со списанија. Триесет минути изгледаат како цел час.
Вообичаениот совет тука е „дајте му телефон и одморете си“. Проблемот не е во телефонот сам по себе, туку во моментот — детето влегува кај логопедот по 20 минути екран, а првите пет минути од часот одат на префрлување на вниманието. Другата крајност — активно да го забавувате — едноставно не е можна кога имате бебе на раце. Затоа тука се потпираме на трет вид игри: такви што детето само ги води, а вие се вклучувате со по еден збор на секои две минути.
Зошто игрите „во главата“ подобро функционираат во чекалница
Во чекалницата имате три ограничувања истовремено: не можете да станете, не смеете да правите бучава и немате слободни раце. Тоа автоматски ги исклучува сите игри со ливчиња, моливи, коцки и трчање. Она што останува е говорот — а токму заради него сте дојдени. Игрите подолу се целосно словесни, играат се во седечка положба и не бараат ништо што веќе го немате во чантата или пред очи.
Уште нешто: детето на 5-7 години во чекалница често е малку напнато, дури и кога го сака својот логопед. Напнатоста се гледа како вртење, повторувани прашања „кога ќе влеземе“, влечкање на ракавот. Игра со јасен почеток и крај ѝ дава на таа напнатост каде да оди.
Шпион во чекалница
Не ви треба ништо освен она што се гледа од столот — постер, часовник, саксија, чевли на некој што чека. Играта трае 5-10 минути и е соодветна за деца на 5-7 години. Вие започнувате тивко: „Гледам нешто тркалезно и бело.“ Детето погодува — часовникот, тацната под саксијата, копчето на лифтот. Потоа ги менувате улогите и тоа наоѓа предмет, а вие погодувате; токму тука е и придобивката, бидејќи детето мора да опише нешто со два-три збора, без да го посочи со прст. Ако тргне премногу лесно, сменете го правилото: опишувајте само по звук („нешто што брмчи“) или само по материјал („нешто дрвено“). Се смета за успех кога детето ќе успее да постави барем три сопствени гатанки, без однапред да го открие одговорот и без да стане од столот.
Кога детето веќе е здодевно и не сака да игра
Постои момент — обично околу дваесеттата минута — кога секој предлог добива „не сакам“. Не инсистирајте со нова игра. Дајте му задача што не звучи како игра: „Кажи ми колку луѓе влегоа низ вратата додека јас го приспивам братчето.“ Броењето е здодевно токму колку што треба и има крај. Или: „Провери дали оној постер некаде има буква Ж.“ Барањето конкретна буква е добра пауза пред логопедот, бидејќи го вклучува визуелното внимание, без да бара зборување.
Приказна со еден збор
Материјали нема — само вашиот глас и по еден збор на секои неколку реченици. Трае 8-12 минути и најдобро функционира со деца на 6-7 години, а со петгодишни оди ако реченициите се пократки. Вие започнувате: „Еден слон отишол на пазар.“ Детето продолжува со една реченица. Потоа вие додавате само по еден збор — „дожд“, „чадор“, „клуч“ — и детето мора да го вплете во следната своја реченица. Тука не поправајте ја граматиката; ако кажете „не се вели така“, приказната застанува. Ако детето блокира, повторете ја неговата последна реченица и застанете на средина — обично само ја довршува. Успешно е кога приказната стигнала до крај со барем пет негови реченици и барем три од вашите фрлени зборови влегле внатре.
Како да играте кога бебето ќе се разбуди
Тука сè се менува. Со будно бебе на раце вие сте надвор од играта. Затоа исплати однапред да имате една игра во која големото дете игра само со себе и само пријавува резултат.
- „Азбучен лов“: детето бара во чекалницата предмет што почнува на А, потоа на Б, потоа на В. Ви го кажува само буквата до која стигнало.
- „Тивок бројач“: колку пати вратата на кабинетот се отвора додека чекате. Бројот се кажува на крајот, шепотејќи.
- „Парови“: детето наоѓа две работи во просторијата што си личат по нешто — боја, форма, материјал — и на крајот ви наведува три пара.
- „Стоп на минута“: детето го гледа часовникот и ви кажува кога ќе помине точно една минута. Повторете три пати — обично третиот пат веќе не гледа.
Честа грешка: чекањето да го претворите во вежба
Искушението е големо. Штом ќе чекаме триесет минути пред логопедот, зошто да не го повториме гласот Р или оние слогови од минатиот пат? Звучи разумно, а речиси никогаш не функционира.
Причината е едноставна: во чекалницата нема ниту услови, ниту расположение за вежбање. Наоколу има непознати луѓе, детето зборува потивко од вообичаено, а вие сте со бебе и не можете да следите точно како го поставува јазикот. Резултатот е дете кое изговара нешто наполовина, никој не го поправа навреме, и тоа влегува кај специјалистот уморно од повторувања. Освен тоа, чекалницата почнува да се поврзува со испитување — а следниот четврток ќе ви треба истото тоа дете да влезе смирено.
Друга честа грешка: да ветите награда за трпението. „Ако си мирен, ќе ти земам нешто за 2 €.“ Тогаш чекањето станува цена што детето ја плаќа, и тоа ќе ве прашува на секои две минути дали веќе било доволно мирно. Ако сакате нешто по кабинетот, кажете го тоа како план, а не како услов: „Штом излеземе, поминуваме низ слаткарница.“
Играта во чекалницата нема за цел да го вежба говорот. Нејзината цел е детето да влезе низ вратата на кабинетот неизнервирано.
Што да понесете ако следниот пат сакате да бидете подготвени
Ништо обемно — со бебе на раце секоја чанта е за една рака помалку. Три работи вршат работа: мало тесте карти со сликички (детето ги реди на седиштето до себе), еден празен плик во кој собира нешто пронајдено — билетче, лист однадвор, стикер, и една обична гумена ластичка со која прави фигури меѓу прстите. Сите три стануваат во џеб и ниту едно не бара ваши раце.
И на крај, за редоследот на минутите. Првите десет минути детето издржува само — оставете го. Помеѓу десеттата и дваесет и петтата минута му треба игра. Последните пет минути пред влегувањето не почнувајте ништо ново; тоа е моментот да кажете што следува: „Сега влегуваш, јас чекам тука со братчето, излегуваш и си одиме.“ Дете кое го знае редоследот, влегува полесно.