Dil Terapisti Kapısı Önünde 30 Dakika: Bebek Kucaktayken Oynanan Oyunlar
Bekleme salonunda 5-7 yaşındaki çocuk için, bir eliniz küçük kardeşi tutarken oynanabilecek somut sessiz oyunlar. Malzemesiz, sandalyeden kalkmadan.
Perşembe, saat 16:40. Kabinin kapısı hâlâ kapalı, önünüzde bir çocuk daha var, küçük kardeş omzunuzda uyuya kalmış ve sandalyeden her kalkışınız onu uyandırma riski taşıyor. Büyük çocuk dergi masasının etrafında üçüncü turunu atıyor bile. Otuz dakika bir saat gibi geliyor.
Buradaki alışılagelmiş tavsiye "telefonu ver de biraz nefes al" oluyor. Sorun telefonun kendisi değil, zamanlaması — çocuk, 20 dakikalık ekran süresinden sonra dil terapistinin yanına giriyor ve seansın ilk beş dakikası dikkat toplamaya gidiyor. Diğer uç seçenek — onu aktif biçimde oyalamak — kucakta bebekle zaten mümkün değil. Bu yüzden burada üçüncü bir tür oyuna güveniyoruz: çocuğun tek başına yürüttüğü, sizin ise iki dakikada bir tek bir kelimeyle dahil olduğunuz oyunlar.
"Kafadan" oyunlar bekleme salonunda neden daha iyi işler
Bekleme salonunda aynı anda üç kısıtınız var: kalkamazsınız, ses çıkaramazsınız ve elleriniz boş değildir. Bu, kâğıt-kalem, küp veya koşmaca gerektiren her şeyi otomatik olarak eler. Geriye konuşma kalır — zaten buraya gelme sebebiniz de bu. Aşağıdaki oyunların tamamı sözel, oturarak oynanıyor ve çantanızda ya da gözünüzün önünde zaten olmayan hiçbir şey gerektirmiyor.
Bir şey daha: 5-7 yaşındaki çocuk, terapistini sevse bile bekleme salonunda genelde hafif gergindir. Bu gerginlik kıpırdanma, tekrarlanan "ne zaman gireceğiz" soruları, kol çekiştirme olarak kendini gösterir. Net bir başlangıcı ve sonu olan bir oyun, bu gerginliğe gidecek bir yer verir.
Bekleme Salonu Dedektifi
Sandalyeden görülebilenden başka hiçbir şeye ihtiyacınız yok — bir afiş, saat, saksı, sırada bekleyen ayakkabılar. Oyun 5-10 dakika sürer ve 5-7 yaş için uygundur. Siz sessizce başlarsınız: "Yuvarlak ve beyaz bir şey görüyorum." Çocuk tahmin eder — saat, saksı altlığı, asansör düğmesi. Ardından rolleri değiştirirsiniz; o bir nesne bulur, siz tahmin edersiniz. Asıl fayda burada ortaya çıkar, çünkü çocuk bir şeyi parmakla göstermeden iki üç kelimeyle tarif etmek zorunda kalır. Çok kolay gidiyorsa kuralı değiştirin: sadece sesiyle tarif edilsin ("vızıldayan bir şey") ya da sadece malzemesiyle ("tahtadan bir şey"). Çocuk cevabı erken vermeden en az üç kendi bilmecesini sorabildiğinde ve sandalyeden kalkmadan bunu yapabildiğinde başarılı sayılır.
Çocuk artık sıkıldığında ve oynamak istemediğinde
Genelde yirminci dakikaya doğru öyle bir an gelir ki her öneriye "istemiyorum" cevabı alırsınız. Yeni bir oyunla ısrar etmeyin. Ona oyun gibi görünmeyen bir görev verin: "Ben kardeşini uyuturken kapıdan kaç kişi girdi say bana." Sayma, tam gerektiği kadar sıkıcıdır ve bir sonu vardır. Ya da: "Şu afişte bir yerde G harfi var mı bak bakalım." Belirli bir harfi aramak, terapistten önceki iyi bir ara faaliyettir, çünkü konuşma istemeden görsel dikkati devreye sokar.
Tek Kelimelik Hikâye
Malzeme yok — sadece sizin sesiniz ve birkaç cümlede bir eklediğiniz tek bir kelime. 8-12 dakika sürer ve en iyi 6-7 yaşındakilerle işler; 5 yaşındakilerle de cümleler kısa tutulursa yürür. Siz başlarsınız: "Bir fil çarşıya gitmiş." Çocuk bir cümleyle devam eder. Ardından siz sadece tek bir kelime eklersiniz — "yağmur", "şemsiye", "anahtar" — ve çocuk bunu bir sonraki cümlesine dokumak zorundadır. Burada dil bilgisini düzeltmeyin; "öyle denmez" derseniz hikâye durur. Çocuk takılırsa son cümlesini tekrarlayın ve ortasında durun — genelde kendisi tamamlar. Hikâye, çocuğun en az beş cümlesiyle bir sona ulaştığında ve sizin attığınız kelimelerden en az üçü içine girdiğinde başarılı sayılır.
Bebek uyandığında nasıl oynanır
Burada her şey değişir. Kucağınızda uyanık bir bebekle artık oyunun dışındasınızdır. Bu yüzden önceden, büyük çocuğun tek başına oynayıp sadece size sonucu bildirdiği bir oyun bulundurmakta fayda var.
- "Alfabe Avı": çocuk bekleme salonunda A ile başlayan bir nesne arar, sonra B, sonra C. Size sadece geldiği harfi söyler.
- "Sessiz Sayaç": beklerken kabin kapısının kaç kez açıldığını sayar. Sayıyı en sonda, fısıltıyla söyler.
- "Çiftler": çocuk odada birbirine bir yönden benzeyen — renk, şekil, malzeme — iki şey bulur ve sonunda size üç çift sayar.
- "Dakika Dur": çocuk saate bakar ve tam bir dakika geçtiğinde size söyler. Üç kez tekrarlayın — genelde üçüncüsünde artık saate bakmaz.
Sık yapılan hata: beklemeyi bir alıştırmaya çevirmek
Cazibesi büyük. Madem dil terapisti önünde otuz dakika bekleyeceğiz, neden R sesini ya da geçen seferki heceleri tekrar etmeyelim? Mantıklı geliyor ama neredeyse hiçbir zaman işe yaramıyor.
Sebebi basit: bekleme salonunda alıştırma için ne uygun koşullar ne de uygun bir ruh hali vardır. Etrafta yabancılar vardır, çocuk normalden daha kısık konuşur, siz de kucağınızda bebekle dilini tam olarak nasıl konumlandırdığını takip edemezsiniz. Sonuç, bir şeyi yarım ağızla telaffuz eden, kimsenin zamanında düzeltmediği ve tekrarlardan yorgun düşmüş biçimde uzmanın yanına giren bir çocuk olur. Ayrıca bekleme salonu, sınav olma haliyle özdeşleşmeye başlar — oysa gelecek perşembe aynı çocuğun sakince içeri girmesine ihtiyacınız olacak.
Sık yapılan bir başka hata: sabır için ödül vaat etmek. "Sakin durursan sana 2 €'luk bir şey alırım." O zaman bekleme, çocuğun ödediği bir bedele dönüşür ve size iki dakikada bir yeterince sakin durup durmadığını sorup durur. Kabinden sonra bir şey istiyorsanız bunu bir koşul gibi değil, bir plan gibi söyleyin: "Çıkınca pastaneye uğrayacağız."
Bekleme salonundaki oyunun amacı konuşmayı alıştırmak değildir. Amacı, çocuğun kabin kapısından sinirlenmeden geçmesidir.
Bir dahaki sefere hazırlıklı olmak isterseniz ne götürmeli
Hacimli hiçbir şey — kucakta bebekle her çanta bir eliniz eksik demektir. Üç şey işinizi görür: küçük bir resimli kart destesi (çocuk yanındaki sandalyeye dizer), içine bulduğu bir şeyi koyacağı boş bir zarf — bir bilet, dışarıdan bir yaprak, bir çıkartma, ve parmakları arasında şekiller yapabileceği sıradan bir lastik bant. Üçü de bir cebe sığar ve hiçbiri ellerinizi istemez.
Son olarak dakikaların sırası hakkında. İlk on dakikayı çocuk tek başına idare eder — bırakın öyle olsun. Onuncu ile yirmi beşinci dakika arasında bir oyuna ihtiyacı olur. İçeri girmeden önceki son beş dakikada yeni bir şey başlatmayın; sırada ne olduğunu söyleme zamanı gelmiştir: "Şimdi sen içeri giriyorsun, ben kardeşinle burada bekliyorum, çıkınca gideriz." Sırayı bilen çocuk, içeri daha rahat girer.