Пола час кафе во сенка: игри за три братучеди на различна возраст во дворот на село
Како да смислите игра во која 5-годишно, 8-годишно и 11-годишно дете играат заедно, без возрасен да пресудува кај секој спор. Две готови игри со правила кои сами ја израмнуваат разликата во годините.
Август, три часот попладне, дворот мириса на нагреан камен и на изгорена трева. Штотуку си го налеле кафето, седнале сте под орев и токму тогаш доаѓа 5-годишната: „Таа рече дека сум бавна и не ме броат.“ По минута доаѓа и 11-годишниот: „Со неа не оди, таа не ги разбира правилата.“ И кафето ладнее.
Вообичаениот совет е играта да се поедностави заради најмалото дете. Пробајте го тоа еднаш и погледнете што се случува: најголемиот се здодева за четири минути, почнува да прави глупости, малата чувствува дека играта е „нагодена“ за неа и се навредува уште повеќе. Поедноставувањето не изедначува — само ја прави играта досадна за двајца од тројцата. Она што функционира е поинакво: иста игра, но три различни задачи во неа. Тогаш никој не споредува кој е побрз, бидејќи не работат едно те исто.
Зошто токму во дворот на село е полесно
Дворот има природни граници и природни „станици“ — чешмата, купот дрва, дрвото, портата, старата маса. Тоа се готови ориентири што не треба да ги измислувате. Во стан мора да објаснувате каде е „базата“; тука само велите „чешмата“ и сите знаат. Втората предност е бучавата: во дворот децата можат да викаат, а викањето троши голем дел од напнатоста што инаку прераснува во кавга.
Пред да седнете, одвојте точно три минути да ги поделите улогите. Тие три минути се цената на вашите триесет.
Како се даваат три различни улоги во една игра
- Најголемиот (10-11 г.) добива улога што бара одлучување: тој е судија, картограф, чувар на времето. Не е „подобриот играч“, туку личноста со моќ — тоа му е доволно за да не се здосади.
- Средниот (7-9 г.) добива улога што бара акција и брзина: трча, се крие, бара, брои. Оваа возраст сака да се движи и веднаш да успее.
- Најмалиот (5-6 г.) добива улога што бара само едно повторувачко дејство: звук, подавање предмет, изговарање збор. Никакво броење над десет, никакво паметење три услови одеднаш.
- Улогите се менуваат на средина — инаку најмалиот почнува да ја чувствува својата како „детска“.
Благото на тројцата чувари
Ви требаат само работи што веќе ги имате во дворот: една кофа или кутија за „ризница“, шест до осум ситни предмети (капачиња, камчиња, борови шишарки, стара лажица) и парче креда или стап за цртање по земја. Играта трае 25-30 минути и оди од 5 до 11 години, доколку улогите се поделени. Најголемиот ги крие предметите во дворот, но има право само на шест скривалишта и мора да нацрта едноставна карта со шест кругчиња на земјата — тој е картограф и не бара. Средниот бара; тој единствен има право да го допира скриеното. Малиот е „термометар“: стои крај ризницата и штом средниот се приближи до скривалиште, вика „жешко“, а штом се оддалечи — „студено“. Тоа е неговата единствена задача и ја врши цела игра. Кога сè е пронајдено, улогите ротираат: малиот крие (само три предмети, со помош од најголемиот), најголемиот бара, средниот е термометар. Сметајте дека успеало ако двата круга поминат без вие да станете од столот и ако малиот извикал „жешко“ барем десет пати — тоа значи дека бил внатре во играта, а не по страна.
Ако имате настрешница, дрво или дури опната јаже меѓу два столба, втората игра трае уште подолго, бидејќи има резултат што се собира.
Мостот на мравките
Ви требаат два стола или два камења, растојание од околу пет-шест метри меѓу нив, една штица или прав стап, и десетина „товари“ — шишарки, ореви, тапи, ситни камчиња. Времетраењето е 20-25 минути, возраста 5-11. Правилото е едно: товарот мора да помине од едниот крај до другиот без да падне на земја, и никој нема право да го носи сам целиот пат. Малиот стои на почетокот и подава — неговиот збор е „готово“. Средниот го носи товарот до средината, каде што е поставена штицата или стапот, и мора да помине по неа без да чекори настрана. Најголемиот го презема од средината, но со едно усложнување: го носи товарот на превртен дланка или балансиран на штица. Ги броите паднатите товари. Целта не е нула — целта е вториот круг да има помалку паднати од првиот. Ако испуштат товар, се враќаат само еден чекор назад, не на почетокот; инаку малите се откажуваат. Успеало е кога сами ќе речат „ајде уште еднаш, ќе биде помалку“ — тоа е моментот кога играта станала нивна и вие можете да си долиете кафе.
Најчестата грешка: да го прогласите најголемиот за одговорен
Звучи логично — тој има единаесет години, ќе внимава на малата. Во пракса тоа не е улога, туку работа. По седум-осум минути најголемиот престанува да игра и почнува да управува: „Не така“, „Ти реков“, „Чекај“. Средниот се нервира што му наредуваат, малата чувствува дека некој само ја трпи, и на крај сите тројца доаѓаат кај вас — токму она што сакавте да го избегнете.
Разликата меѓу „одговорен“ и „судија“ е мала во зборови, а огромна во пракса. Одговорниот одговара за луѓето; судијата одговара за правилата. Дајте му нешто конкретно: тој ги брои поените, тој го гледа часовникот, тој одлучува дали товарот паднал или не. Кога неговата моќ е ограничена на едно нешто, ја применува со задоволство и не се меша во останатото.
Втора грешка од ист вид: да ветите награда на крајот. „Оној што ќе победи, ќе добие сладолед за 2 €.“ Тогаш играта не е игра, туку натпревар со исход, а во натпревар меѓу петгодишно и единаесетгодишно дете победникот е познат однапред. Ако сакате нешто на крајот, нека биде заедничко и независно од резултатот — на пример студен чај за сите тројца, откако ќе бидат одиграни двата круга.
„Јас сум термометарот, јас велам кога е жешко!“ — кога најмалото дете ја опишува својата улога со гордост, а не се жали дека не го броат, тоа значи дека играта е добро поставена.
Што да направите точно пред да седнете
- Кажете гласно кога завршува: „Играте два круга, потоа доаѓате.“ Петгодишно дете не разбира „пола час“, но разбира „два круга“.
- Покажете ја границата со рака: „Од чешмата до портата. Понатаму не.“ Една реченица, покажана, не објаснета.
- Поделете ги улогите поименично и нека секој ја повтори својата со два збора. Ако малиот не може да ја повтори, улогата е премногу сложена — намалете ја до еден звук.
- Договорете се што прават при спор, пред да настане спор: „Ако не се согласувате, кругот се смета за нерешен и почнувате одново.“ Тоа го отстранува смислата од доаѓањето кај вас.
- Оставете на масата вода и чаши. Половина од прекините се за вода, не за караница.
И уште нешто што ретко се кажува: пола час е многу. Ако првиот пат издржите седумнаесет минути, тоа е успех, а не неуспех. Вториот ден истата игра трае подолго, бидејќи правилата веќе се познати и не се објаснуваат. Затоа не менувајте ја играта секое попладне — повторувањето е она што ви го продолжува времето под оревот.