Првата седмица во градинка: што да правите на вратата кога детето плаче
Утринскиот плач при разделба не се лекува со ветувања и не исчезнува ако се измолкнете тивко. Еве конкретни игри и точен сценарио за петте минути на вратата — за деца на возраст од 5 до 7 години.
Осум без петнаесет, ходникот мириса на нови чевли, а детето виси на вашиот ракав и повторува едно исто: „Уште малку, само уште малку.“ Воспитувачката ви подава рака, вие се двоумите, се враќате по трета прегратка — и токму таа трета прегратка обично ве расплакува двајцата. Не затоа што сте направиле нешто ужасно. Туку затоа што разделбата нема крај, а токму крајот е тоа што детето го бара.
На 5–7 години децата веќе разбираат договори и време, но само ако времето е сечено на нешто што можат да го видат. „Ќе дојдам попладне“ не значи ништо. „Ќе дојдам по дневниот одмор и откако ќе го изедете овошјето“ значи многу. Оттука тргнува сè останато во оваа статија.
Зошто „ќе си заминам додека не гледа“ се врти против вас
Измолкнувањето работи еднаш. Детето се сврти, вас ве нема, никој не плаче — и вие си заминувате олеснети. Наредниот ден, меѓутоа, детето не ви ја пушта раката ниту за секунда, бидејќи научило нешто ново: мама може да исчезне без предупредување. Така утринскиот плач се претвора во целодневно набљудување на вратата.
Истото важи и за спротивната крајност — задржувањето. Родител кој останува дваесет минути „само додека да се смири“, всушност го учи детето дека плачот го продолжува заедничкото време. И детето, сосема логично, наредниот ден плаче подолго. Излезот не е меѓу овие две крајности, туку настрана од нив: кратка, јасна, секогаш иста разделба, што детето ја знае напамет затоа што сте ја вежбале дома во сабота, а не сте ја измислиле во понеделник на прагот.
Сценариото на вратата: пет реченици што не се менуваат
Направете си краток ритуал и изведувајте го апсолутно исто — истите зборови, истиот редослед, истото траење. Не импровизирајте, дури и кога денот е добар.
- Застанувате на исто место — на пример до третата закачалка, не насред ходникот.
- Клекнувате за да сте на негова висина и велите што следува: „Сега влегуваш, јас одам на работа.“
- Кажувате кога се враќате со ориентир, а не со час: „Доаѓам по попладневната ужина.“
- Го изведувате ритуалот — две прегратки и удирање дланки, или што сте измислиле заедно. Броите на глас: „Еден, два — и ајде.“
- Тргнувате. Без враќање, без четврта прегратка, без „ама навистина ли ќе плачеш?“.
Тргнувањето е најтешкиот дел и токму тоа е она што детето го памети. Ако се вратите, целото сценарио го губи смислата, бидејќи неговиот крај станува предмет на договарање.
Проба на разделбата со плишано мече
Играта се игра дома, најдобро во недела попладне, кога никој не брза. Ви требаат само плишана играчка, една врата и часовник или телефон со тајмер. Детето е „родителот“, мечето е „детето“, а вие сте воспитувачката. Детето го испраќа мечето до вратата, ги изговара истите пет реченици што ќе ги слушне наутро, го прегратува двапати и излегува. Потоа менувате улоги — вие го испраќате него. Одиграјте го трипати и застанете, дури и ако сака уште. Трае околу 10 минути, погодно е за деца на 5–7 години. Сметајте дека успеало кога детето само, без потсетување, може да каже кога се враќа возрасниот — на пример: „Доаѓаш по попладневната ужина.“ Ако веќе во вториот обид ја изговори целата реченица самостојно, пробата си ја завршила работата.
Џебот со половинката
Земете лист хартија, ножички и бои. Детето црта нешто едноставно — срце, автомобил, куче — потоа ја сечете сликата на два дела. Едната половина оди во неговиот џеб или странично џебче на ранецот, другата останува во вашата чанта и тој треба да види како ја ставате таму. Договорот е еден: штом ќе му биде тажно, ја допира хартијката во џебот, а навечер двете половини се спојуваат на масата. Трае 15 минути еднократно, а работи секое утро потоа. За деца 5–7 години, при што постарите можат сами да сечат со детски ножички. Успеало е ако по два-три дена детето само посегне кон џебот наместо да заплаче, или ако навечер ви ја покаже хартијката и каже кога ја допирало. Не менувајте ја сликата секоја недела — целата идеја е во тоа што е секогаш иста.
Играта „Три работи“ за патот назад
Попладне не прашувајте „Како беше?“. Одговорот е секогаш „Добро“ и разговорот завршува. Наместо тоа, играјте „три работи“: детето наведува едно нешто што го јадело, едно што го слушнало и едно што го насмеало. Вие правите исто за вашиот ден. Трае пет минути додека одите кон дома и ја претвора градинката во место за кое има што да се раскаже — а не во место каде што го оставаат.
Патем, тоа е и начин да дознаете дали има вистински проблем. Дете кое плаче наутро, но попладне излева пет приказни, се прилагодува нормално. Дете кое молчи и попладне, и навечер, и трет ден одбива да каже дури и што јадело, заслужува разговор со воспитувачката — не за да ѝ пребацувате, туку за да прашате што забележува таа во текот на денот.
Најчестата грешка: наградата за запрен плач
„Ако не плачеш, попладне ќе ти купам нешто за два евра од продавницата.“ Звучи безопасно и понекогаш дејствува — токму еднаш. Проблемот е што така плачот се претвора во валута. Детето брзо сфаќа дека солзите имаат цена и почнува да се договара: денес запре да плаче за нешто ситно, утре сака повеќе, а вдругиден плаче посилно бидејќи вредноста паднала. Освен тоа, наградата му кажува на детето дека неговото чувство е нешто неправилно што треба да се запре.
Подобар вариант не е награда, туку одбележување. Направете си календар за првите десет дена и секоја вечер детето лепи налепница — не затоа што не плачело, туку едноставно затоа што денот поминал. „Денес беше четвртиот ден. Остануваат уште шест до викендот.“ Броењето го прави времето видливо, а видливото време смирува повеќе од секоја ветена купувачка.
Детето не сака да му ветите дека ќе биде лесно. Сака да знае точно кога ќе се појавите на вратата.
Што да не кажувате во тие пет минути
- „Ти си големо момче, големите не плачат.“ — Плачот не престанува, само се крие, а вие губите информации за тоа како му минува денот.
- „Види ја Марија, таа не плаче.“ — Споредбата не мотивира, туку додава срам во веќе тежок момент.
- „Ако не престанеш, веднаш заминувам.“ — Го претвора вашето заминување во казна токму тогаш кога треба да биде нешто предвидливо и мирно.
- „Ветувам дека ќе бидам прв.“ — Не ветувајте работи што зависат од сообраќајот. Едно скршено ветување избришува десет исполнети.
Колку време е нормално да трае
Кај повеќето деца на оваа возраст најтешки се првите денови, потоа плачот се скратува — од десет минути на три, од три на едно шмркање на вратата. Важниот сигнал не е дали плаче, туку колку брзо престанува откако вие ќе излезете. Прашајте ја воспитувачката директно: „По колку минути се вклучи во играта?“ Ако одговорот е „за две минути веќе беше кај коцките“, сè е во ред, без разлика колку драматично изгледало во ходникот.
И уште нешто што ретко се кажува: понеделникот речиси секогаш е потежок од петокот. По два дена дома ритуалот се раскинува и мора повторно да се воспостави. Затоа во недела навечер извадете го мечето и одиграјте ја пробата уште еднаш — десет минути што штедат дваесет во ходникот.