7-9 Yaşındaki Bir Çocuğa Evcil Hayvanının Öldüğü Nasıl Söylenir
Somut cümleler, iki alıştırma ve iyi niyetle yaptığımız sık hatalar. Ölümün geri dönüşü olmadığını artık anlayan 7-9 yaş arası çocuklar için.
Hamster kafeste öylece yatıyor ve çocuk yirmi dakika sonra okuldan eve dönecek. Bu anda çoğu yetişkin daha yumuşak bir kelime arar. "Uyuyakaldı." "Köye gitti, orada yaşayacak." "Bizi bıraktı." İşte tam burada, aylarca sürecek olan sorun başlar.
Yedi ile dokuz yaş arasında çocuk ölümle ilgili üç şeyi artık kavramıştır: geri dönüşü olmadığını, tüm canlı varlıkların başına geldiğini ve bir nedeni olduğunu. Yani gerçeği duymaya hazırdır. Kaldıramayacağı şey, evde korkunç bir şeyler olduğunu hissetmesi ama kimsenin ona ne olduğunu söylememesidir. Sessizlik korumaz — bıraktığı boşluğu hayal gücü, gerçekten çok daha kötü şeylerle doldurur.
İlk beş dakikada tam olarak hangi kelimeleri söylemeli
Bunu otururken, göz hizasında, televizyon kapalıyken ve elinizde telefon olmadan söyleyin. Üç cümle yeter: ne oldu, neden oldu, şimdi ne olacak. Örneğin: "Tüylü bu sabah öldü. On iki yaşındaydı ve kalbi durdu. Öğleden sonra bahçede birlikte gömeceğiz, istersen sen de gelebilirsin." Sonra durun ve bekleyin. Çocuk gerçekten merak ettiği soruyu soracaktır — ve bu soru nadiren beklediğiniz soru olur.
İlk tepki "Yeni bir köpeğim olacak mı?" olursa ya da çocuk sadece kalkıp oynamaya giderse şaşırmayın. Bu duygusuzluk değildir. Bu yaşta üzüntü nöbetler halinde gelir — beş dakika ağlama, sonra yarım saat normal oyun, sonra akşam köpeği besleme vakti geldiğinde ve mama kabı boş dururken yeniden gözyaşları.
"Uyudu" ve "bizi bıraktı" neden bize karşı döner
- "Uyudu" — çocuk kendi uykuya dalmasından ya da büyükannesinin uyumasından korkmaya başlar.
- "Bizi bıraktı" / "onu kaybettik" — çocuk onu aramaya koyulur, ne zaman döneceğini sorar ve aylarca kapının önünde bekler.
- "Köye gitti, bir ailenin yanında yaşayacak" — gerçek er ya da geç ortaya çıktığında (ve genellikle bir kuzenden duyulur) çocukta önemli bir konuda kandırıldığı hissi kalır. Bir dahaki sefere size sormaz.
- "Üzülme, sadece bir kobaydı" — çocuk üzüntüsünün rahatsız edici olduğunu anlar ve onu saklamayı öğrenir.
"Öldü" kelimesi biz yetişkinlere kaba gelir. Yedi yaşındaki bir çocuk içinse bu sadece dürüst bir kelimedir. Onu masallarda, çizgi filmlerde, bahçedeki konuşmalarda duymuştur. Onu ürküten kelime değil, kullanılan tondur.
"Benim suçum muydu" sorusuna
Birçok çocuk gizli bir suçluluk duygusu taşır: suyunu koymayı unutmuştur, bir hafta önce kuyruğunu çekmiştir, sinirlenip "senden nefret ediyorum" demiştir. Sormasa bile ona sakin bir şekilde ve bir kez şunu söyleyin: "Yaptığın ya da söylediğin hiçbir şeyin bunun nedeni olmadığını bilmeni istiyorum. Kedi hastaydı ve hastalık ondan daha güçlüydü." Gerçek bir neden varsa — örneğin kedi açık kapıdan kaçtıysa — çocuğu suçluluk yükü altında bırakmayın ama başka bir hikâye de uydurmayın. Şu yeter: "Bu talihsiz bir kazaydı. Büyükler de bazen bir şeyi gözden kaçırabilir."
Tüylü'nün Kutusu
İhtiyacınız olanlar: bir ayakkabı kutusu, yapıştırıcı, çocuk makası ve hayvandan kalan her şey — tasması, sevdiği oyuncağı, bir fotoğraf, hatta bir tutam tüy. Kimsenin acelesi olmadığı bir öğleden sonra yaklaşık 40 dakika ayırın. 7-9 yaş arası çocuklar için uygundur, yanında sürekli bir yetişkin bulunmalıdır. Çocuk eşyaları düzenler ve her biri için bir cümle söyler — siz bunu bir kağıda yazıp içine koyarsınız: "Bu topu koridorda kovalar, dolaba çarpardı." Kutu ulaşılabilir bir yere kaldırılır, tavan arasına değil. Çocuk kutuyu nereye koyacağına kendi karar verirse ve "iyiydi" gibi genel sözler yerine en az üç somut anı söylerse görev başarılıdır.
Gönderilmeyecek Bir Mektup
Bir kağıt, kalem veya keçeli kalemler, yatma saatinden çeyrek saat önce. 7-9 yaş arası çocuklar için; henüz hızlı yazamayanlar için çocuk söyler, siz onun ifadelerini düzeltmeden aynen yazarsınız. Başlık hazır: "Merhaba Tüylü. Sana üç şey söylemek istiyorum." Genellikle bir teşekkür, bir özür ve bir söz çıkar. Kağıt katlanıp kutuya ya da geceliğine yastığın altına konur. Çocuk her üç şeyi de tamamlar ve ardından konuya geri dönmeden uyursa bunu başarı sayın — bu, üzüntünün kafada dönüp durmak yerine bir çıkış yolu bulduğu anlamına gelir.
Sık yapılan hata: aynı gün yeni bir hayvan almak
Baştan çıkarıcıdır çünkü gözyaşları hemen diner. Ama çocuk sessizce şu sonucu çıkarır: canlılar birbirinin yerine geçebilir ve üzüntü bir satın alma ile çözülür. İki ay sonra yeni kedi bir vazo kırıp evde gerginlik yaşandığında, tam da bu çocuk kendisinin de değiştirilip değiştirilmeyeceğini sorar. En az birkaç hafta bekleyin ve kararın yaranın üzerine bir yama gibi değil, ayrı bir konuşma olarak gelmesini sağlayın.
Diğer sık hata ise tam tersi bir aşırılık — çocuk okuldayken bir saat içinde her şeyi ortadan kaldırmak. Mama kapları, tasma, fotoğraflar. Çocuk eve döndüğünde evde hayvanın hiç var olmadığını gösteren bir iz kalmamıştır. En az bir eşyayı bırakın ve ne zaman kaldırılacağına çocuğun kendisi karar versin.
Çocuk "neden öldü" diye sormaz biyolojik bir cevap almak için. Sizin yanınızda bu konunun konuşulabilir olup olmadığını sınamak için sorar.
Üzüntü ne zaman fazla uzun sürer
İlk iki-üç hafta boyunca ağlama nöbetleri beklenen bir durumdur. Bir ay sonra çocuk hâlâ yemek yemeyi reddediyorsa, her gece uykudan uyanıyorsa, antrenmanlara gitmeyi bırakıyorsa ya da sizin de ölüp ölmeyeceğinizi sık sık soruyorsa dikkat edin. O zaman sınıf öğretmeniyle ve çocuk doktoruyla konuşun — bir şeyin "yanlış" olduğu için değil, bazen hamsterin ardından duyulan üzüntünün arkasında çocuğun tek başına adını koyamadığı başka bir korku yatabildiği için.
Nadiren söylenen bir şey daha var: çocuk sizin nasıl üzüldüğünüzü gözlemler. Ağladığınızı görürse özür dilemeyin. "Onu sevdiğim için üzgünüm" cümlesi, ona verebileceğiniz en kısa duygu dersidir ve her açıklamadan daha değerlidir.