Köyde Büyükanne Yanında Tatil: Tavuklar, İnekler ve Bekçi Köpekleri İçin Kurallar (7-10 yaş)
Zincirdeki köpek kötü değildir, inek de sadece büyük olduğu için uysal değildir. Çocuğun köydeki ilk akşamdan itibaren öğrenebileceği pratik kurallar ve iki alıştırma.
Kapı çarpar, çanta eşikte kalır ve çocuk gıdaklama sesini duyunca kümese doğru koşmaya başlar. Büyükanne arkadan seslenir: 'Yavaş ol, koşma!' Ama artık iş işten geçmiştir; tavuklar dört bir yana dağılmış, horoz ise başını eğmiş şekilde patikanın ortasında dikilmektedir. İşte tam bu anda tüm tatilin nasıl geçeceği belirlenir.
Çocuklara genellikle 'hayvanlara dokunma' denir. Kulağa mantıklı gelir ama bir gün bile işe yaramaz. Çocuk köye zaten dokunmak, beslemek, su kovasını taşımak ve yumurta toplamak için gelmiştir — ve kimse bakmadığında bunu yine de yapacaktır. Daha işe yarar kural şudur: Bir hayvana yaklaşırken, ona ulaşmadan önce seni görmesini ve duymasını sağla. Köydeki hoş olmayan olayların çoğu kötü niyetli değil, şaşırmış bir hayvan yüzünden yaşanır.
Şaşırtmak Neden Dişlerden Daha Tehlikelidir
İnek çevresindeki hemen her şeyi görebilir, ama tam arkasında, arka bacaklarının bulunduğu yerde bir kör noktası vardır. Çocuk oradan sessizce geçip ineğe dokunursa, inek hiç kızgın olmadığı halde tekme atar. Zincire bağlı köpek ise bahçeyi korur; zincirin çizdiği çemberin içine biri girdiğinde, bunun bir çocuk mu yoksa hırsız mı olduğuna bakmaz. Civcivli tavuk anne de, ne kadar nazikçe uzatılırsa uzatılsın, yuvasına yaklaşan her eli gagalar.
Bu yüzden büyükannenin evinde şu alışkanlık öğrenilir: Yanına varmadan önce konuş. Fısıltıyla değil, bağırarak da değil — normal bir sesle. 'Geliyorum, Sarıkız!' 'Benim, Karabaş!' Hayvan başını kaldırır, seni tanır ve artık bir sürpriz değil, tanıdık biri olursun.
Çocuğun Ayırt Etmesi Gereken Üç Mesafe
- Uzak ve güvenli: Çocuk hayvanı görür ama rahatça arkasını dönüp gidebilir. Buradan izlenir, buradan büyükanneye sorulur: 'Yaklaşabilir miyim?'
- Yakın ama sadece bir yetişkinle: İneğin çitine kadar, kümesin kapısına kadar, köpeğin zincirinin bittiği yere kadar. Buraya ancak büyükanne ya da anne çocuğun yanında durduğunda girilir.
- Sadece yetişkinler için: İneğin arkası, zincirin çizdiği çemberin içi, domuz ağılı, yavrulu köpeğin bulunduğu yer. Hayvan uyuyor gibi görünse bile çocuk buraya girmez.
Köpeğin zincirini daha ilk gün yüksek sesle ölçmekte fayda var. Büyükanne zincirin ucunu tutar, çocuk kenarından yürüyerek adımları sayar. Beş adım mı? O halde çizgi altıncı adıma çekilir. Bu çizgi, 'yaklaşma' sözünden çok daha iyi akılda kalır, çünkü çocuk onu kendisi ölçmüştür.
Tebeşirle Bahçe Turu
Sadece bir tebeşire ya da birkaç çubuğa ve hayvanların sakin olduğu, kahvaltıdan sonraki yarım saate ihtiyacınız var. 7-10 yaş arası çocuklar için, bir yetişkinle birlikte uygundur. Bahçeyi dolaşın ve bir hayvanın yaşadığı her yerde yere bir çizgi çizin: zincirin ulaştığı yer artı iki adım, ineğin başını çitten uzatarak erişebileceği yer, kuluçkadaki tavuğun yuvasının başladığı yer. Çizgiyi çocuk çizer, yetişkin ise çizginin neden tam orada olduğunu anlatır. Sonunda çocuk bahçeyi tek başına dolaşır ve her çizgiyi göstererek arkasında ne olduğunu yüksek sesle söyler. Görev, çocuk üç çizgiyi de ipucu almadan bulup her biri için basit bir gerekçe açıklayabildiğinde tamamlanmış olur, örneğin: 'Buraya girmiyorum, çünkü seslenmeden Karabaş benim geldiğimi görmüyor.'
Kuluçka Tavuk Gagalamadan Yumurta Nasıl Toplanır
Yumurta toplamak köyde en çok istenen iş, aynı zamanda en sık gözyaşı sebebidir. Sıra basittir ve tek seferde öğrenilir. Önce kümesin kapısı çalınır ve yüksek sesle 'Geliyorum!' denir — tavuklar geri çekilir. İçeri yavaşça, koşmadan, bir elde küçük bir sepetle girilir. Yumurta iki parmakla değil, tüm avuçla altından tutularak alınır ve hemen cebe değil sepete konur.
Eğer bir tavuk oturup kalkmıyorsa, tembel olduğundan değil, kuluçkaya yattığından bu böyledir. Onu rahat bırakıp büyükanneyi çağırırsın. Ve en önemlisi: kümesten sonra, ekmekten önce, çocuk yavaşça yirmiye kadar sayarken eller sabun ve ılık suyla yıkanır. Aynı kural köpeği okşadıktan sonra ve süt kovasından sonra da geçerlidir.
Çocuğun kendi başına tekrar edebildiği kural, gerçek bir kuraldır. Geri kalanı, öylesine söylenmiş sözlerdir.
Sık Yapılan Hata: 'Bizim Köpek İyidir, Isırmaz'
Bu cümle her bahçede duyulur ve üç sebepten dolayı bir tuzaktır. Birincisi, çocuk bunu genel bir kural olarak akılda tutar ve ilk kez gördüğü komşu köpeğine de uygular. İkincisi, 'iyi' demek, evdeki tanıdık insanlara karşı iyi demektir — yılda iki kez gelen torun ise köpek için bir misafirdir, ev halkından biri değil. Üçüncüsü, köpekler kötülükten değil, şaşkınlıktan, acıdan ya da mama kabını korumak istediklerinden ısırırlar. En uysal köpek bile yemek yerken kuyruğundan çekilirse hırlar.
Bunun yerine somut konuşmak daha iyidir: 'Karabaş, adıyla çağırdığında kendisi sana geldiğinde iyidir. Yemek yerken, uyurken ve kapının ardındayken iyi değildir.' Çocuk bunu, genel geçer 'iyi köpek' ifadesinin aksine, gerçekten uygulayabilir.
Her Yaz Tekrarlanan Diğer İki Hata
- Çocuk elleri açık şekilde hayvana doğru koşar. Koşan çocuk köpeğe kovalamaca gibi, tavuklara ise bir atmaca gibi görünür. Doğru kural bunun tam tersidir: durursun, çömelirsin ve hayvanın gelmesini beklersin.
- Büyük bir hayvanı elden beslemek. İnek ve at yiyeceği hem diliyle hem dişleriyle aynı anda alır ve havucu parmaktan ayırt edemez. Çocuk ineği beslemek istiyorsa, yiyeceği yalağa ya da açık avuca koymalı, ama avucun altında mutlaka bir yetişkinin eli olmalıdır.
'Dur, Çömel, Bekle' Oyunu
Bu oyun için bir bahçeden ve akşam yemeğinden önceki on dakikadan başka bir şeye ihtiyacınız yok; köpek dinleniyorsa gerçek hayvan yerine peluş bir oyuncakla da oynanabilir. 7-9 yaş için uygundur. Yetişkin on adım kadar uzakta durur ve hayvan rolünü oynar — bazen 'köpek' bakar, bazen 'inek' arkasını döner. Çocuk sakince yürür, ismi yüksek sesle söyler, belirlenen çizgide durur, çömelir ve 'fark edilmesini' bekler. Eğer koşmaya başlar ya da çizgiyi geçerse, tur yeniden başlar — kavga çıkarmadan, sadece yeniden kapıdan. Oyun, çocuk üç şeyden hiçbirini atlamadan (sesi, çizgiyi ve çömelmeyi) art arda üç tur tamamladığında öğrenilmiş sayılır. Ardından aynısı, yetişkin zinciri tutarken gerçekten köpekle bir kez tekrarlanır.
Tatilden Geriye Ne Kalır
Haftanın sonunda çocuk, ipucu almadan şu üç cümleyi söyleyebilmelidir: 'Yaklaşmadan önce sesleniyorum.' 'Zincirin nereye kadar ulaştığını biliyorum.' 'Bahçeden sonra ellerimi yıkıyorum.' Bu üç cümle yerleştiyse, gerisi kendiliğinden öğrenilir — hangi tavuğun nerede yumurtladığı, hangi ineğin daha sabırlı olduğu, hangi köpeğin kulağının arkasının kaşınmasından hoşlandığı.
Sıklıkla atlanan bir şey daha var. Bir şeyler ters gittiğinde çocuğa ne yapması gerektiğini söyleyin: kaçmaz, bağırmaz; olduğu yerde durur, kollarını göğsünün önünde kavuşturur ve normal bir sesle bir yetişkini çağırır. Kaçmak, dört ayaklı hemen her hayvan için kovalama sinyalidir. Durmak öyle değildir — sıkıcıdır, köpek de sıkıcı bir şeye dikkat etmez.