Çocuğa Harçlık Nasıl Verilir? 7-9 Yaş İçin Haftalık 60 TL ile Biriktirme Planı
Çocuğa harçlık nasıl verilir? 7-9 yaş için haftalık 60 TL'lik harçlık planı: çocuğun kendi hazırladığı harçlık takvimi 60 TL'yi harcama, biriktirme ve paylaşma olarak bölüştürür. Takvim bir pazar akşamı kurulur ve okul yılı boyunca aynı düzende işler.
Pazartesi, elde 60 TL. Salı öğlene kadar bunun 8 lirası kalmış — bir paket cips, bir sakız ve üçüncü günde çoktan yatağın altına düşmüş parlak bir silgi. Cuma günü aynı soru gelir: "Biraz daha olur mu?" Ve burada çoğu ebeveyn aynı şeyi yapar — "hayır" der ve paranın ağaçta yetişmediğini anlatır. Çocuk başını sallar. Ertesi pazartesi hikâye harfiyen tekrarlanır.
Bunun sebebi miktarın az olması ya da çocuğun savurgan olması değil. Bu yaşlarda pek çok çocuk için "şimdi" olan şey genellikle daha gerçek gelir — görünmeyen şey kolayca yok sayılabilir. Konuşmanın işe yaramadığı yer tam da burasıdır: bir harçlık takvimi, geleceği dokunulabilir, boyanabilir, parmakla sayılabilir bir şeye çevirir. Biriktirmek de tam olarak burada, o kâğıdın üstünde başlar.
Harçlık takvimi tam olarak nedir?
Yedi sütuna bölünmüş bir A4 kâğıt — haftanın her günü için bir tane. Üstte haftalık tutar yazar, altta üç kutu vardır: "harcarım", "biriktiririm", "hediye eder ya da yardım ederim". Çocuk buraya ne harcadığını yazmaz. Parayı almadan önce, pazar akşamı, ne harcamayı PLANLADIĞINI yazar. Bütün yöntemin özü de budur: para elden çıkmadan önce verilen kararlar.
Fark çok büyüktür. Harcama sonrası liste bir hesap raporudur ve genelde suçluluk getirir. Harcama öncesi liste ise bir seçimdir ve güç verir. 7 yaşındakiler de bir şey üzerinde söz sahibi olmaya bayılır.
60 TL'yi hesap makinesi olmadan bölüştürmek
Altmış lira bölüştürmek için idealdir, çünkü üç adet 20 TL'lik banknottan oluşur. Aşağıdaki dağılım kesin bir kural değil, evde denenip işe yaradığı görülen örnek bir yöntemdir; tutarları kendi bütçenize göre değiştirebilirsiniz. Her banknotun bir görevi olsun:
- 20 TL — şimdi için. Pazartesi günü bile bitebilir, bu tamamen normaldir.
- 30 TL — hedef için. Bir kavanoza ya da zarfa gider ve cumartesiye kadar açılmaz.
- 10 TL — başkası için. Doğum günü hediyesi, sokak kedilerine mama, anneanneye çiçek parası.
Çocuk 240 TL'lik bir şey istiyorsa, hesap basittir ve birlikte, sesli yapılmaya değer: 240 bölü 30, 8 hafta eder. Sekiz hafta iki aydır. Sekiz kare çizin ve her cumartesi bir tanesinin üzerini çizin. Plan çocuğun gözünde işte bu karelerle somutlaşır: çocuk kareleri gördüğü an biriktirmek bir cezadan çıkıp net bir sonu olan bir oyuna dönüşür.
Takvimi pazar akşamı hazırlayın
Sadece bir A4 kâğıt, bir cetvel, üç farklı renkte kalem ve küçük bir zarf ya da kapaklı bir kavanoza ihtiyacınız var. 20 dakika ayırın — tercihen pazar akşamı, yemekten önce. Yedi dikey çizgi çekin ve günleri yazın; altına üç kutuyu çizin ve çocuğun istediği gibi boyamasına, hatta isimlendirmesine izin verin ("Hemen", "Hedef", "Başkaları için"). Sonra birlikte sadece ilk haftayı doldurun. 7 yaşındakilere tutarları yazarken yardım etmeniz gerekecektir. Sonunda çocuk parmağıyla hangi gün ilk 20 lirayı harcamayı düşündüğünü ve nedenini gösterebiliyorsa takvim işini görüyor demektir.
"Masa Üstü Market" Oyunu — ilk deneme neden gerçek markette olmamalı?
Çocuklar seçim yapmayı çoğunlukla tekrar ederek öğrenir, oysa süpermarkette tekrar imkânı yoktur — orada ışıklar, telaş ve arkada bekleyen kuyruk vardır. Bu yüzden provası evde yapılır.
Oyunun kurulumu ve üç tur
Evden 8-10 eşya toplayın — kalem, elma, eski bir anahtarlık, bir kitap, bir top — ve üzerlerine 10 TL ile 80 TL arasında fiyat etiketleri yapıştırın. Fiyat aralığını bilerek 60 TL'nin iki yanına yayın: 10-20 TL'lik birkaç ucuz eşya alınca elde para kalsın, 70-80 TL'lik bir iki eşya ise tek başına 60 TL'yi aşsın. Çocuğa gerçek 60 TL verin; banknotları gerçekten elinde tutması alıştırmanın en önemli kısmıdır. Önemli not: gerçek nakitle yapılan bu alıştırma baştan sona bir yetişkinin gözetiminde yapılmalıdır — para çocuğa yalnız bırakılmamalı, oyun başlarken ve biterken banknotlar birlikte sayılmalı, sonunda hepsi toplanıp güvenli bir yere kaldırılmalıdır. Evde çok küçük kardeşler varsa ya da gerçek para kullanmak istemiyorsanız, kâğıttan kestiğiniz banknot kopyalarını kullanın. Oyun 15 dakika sürer ve 7-9 yaş için uygundur. Kural tektir: çocuk masanın etrafında dolaşır, istediğini alır ama sonunda tam olarak ödemesi gerekir. Yetmezlik senaryosunu görmesi önemlidir: 80 TL'lik topu eline alırsa 60 TL yetmez — ya topu bırakıp 40 TL'lik kitapla 15 TL'lik kalemi alır, ya da topu bir sonraki haftaya saklayıp bu haftaki parayı biriktirmeye koyar. Parası yetmezse bir şeyi rafa geri koyar — siz yorum yapmadan. Art arda üç tur oynayın, ikinci turda en sevdiği eşyanın fiyatını 20 TL artırın. Üçüncü turda çocuk kendi isteğiyle masada bir şey bırakır ve "Bugün bunu almayacağım, bir sonrakine saklayayım" gibi bir şey söylerse asıl beceri yerleşmiş demektir.
"Buna param yetmiyor" cümlesini çocuğun utanmadan, sakince söyleyebilmesi gerekir. Bu, kasada değil, oturma odasındaki masada öğrenilir.
Harçlıkta sık yapılan hatalardan biri: ebeveynden borç almak
Perşembe günü para biter, çocuk üzülür, siz "borç, gelecek haftadan keseriz" diyerek 40 TL verirsiniz. Sorumluluk dersi gibi görünür. Değildir.
Sorun şu ki, bu şekilde tek gerçek sonuç ortadan kalkar. Çocuk, paranın bitmesinin bir son olmadığını, sadece küçük bir üzüntü sebebi olduğunu öğrenir — ve üzüntünün planlamadan daha işe yaradığını fark eder. Ertesi hafta daha da hızlı harcar, çünkü sistem zaten denenmiş ve sonuç vermiştir. Tersi de bir hatadır: paranın bitmesini bir vaaz konusuna dönüştürmeyin. Sakin bir cümle yeterlidir — "Bu para pazara kadar. Pazar günü yeni takvimi yaparız." Bu kadar. Sonrasındaki sessizlik de dersin bir parçasıdır.
Bir diğer yaygın hata, harçlığın parça parça, çocuk her istediğinde 20 TL şeklinde verilmesidir. O zaman planlanacak bir bütün olmadığı için plan da yapılamaz. Tek seferde verilen 60 TL, beş kerede verilen 120 TL'den bile daha çok şey öğretir.
Harçlığı ev işleriyle ne zaman ilişkilendirmeli?
İşleri ikiye ayırın. Kendi odasını toplamak, çöpü çıkarmak, sofrayı kurmak ailede yaşamanın bir parçasıdır — bunlar için para verilmez. Ama sabit ücretli "ekstra" görevlerden ayrı bir liste olabilir: arabayı yıkamak 20 TL, tüm ailenin çamaşırlarını katlamak 10 TL, tatilde komşunun çiçeklerini sulamak. Böylece çocuk, paranın sadece bölüştürülmediğini, aynı zamanda artırılabildiğini de görür — bu da öğrenilmesi gereken ikinci parçadır.
Harçlık takvimi okul yılı boyunca nasıl sürdürülür?
Takvim, hızlı olduğu sürece işe yarar. Doldurmak on dakikadan uzun sürerse, çocuk üçüncü haftaya doğru bundan kaçmaya başlar. Bu yüzden eylül ayında bir seferde on boş şablon hazırlayın ve mandalla buzdolabına asın. Böylece takvim, tek tek haftalardan çıkıp tüm okul yılına yayılan bir alışkanlığa dönüşür. Haziranda okul bittiğinde oyunu değiştirin — yaz, "büyük hedef" için iyi bir zamandır, çünkü art arda daha fazla hafta ve kantinden gelen küçük ayartmalar daha azdır.
Bir şey daha: kötü kararları düzeltmeyin. Çocuk cuma gününe kadar sıkılacağı bir şeye haftalık harçlığının tamamını harcamaya karar verirse, bırakın harcasın. 8 yaşında boşa giden 20 lira, alınabilecek en ucuz derstir.