Џебен календар со 3 € неделно: како детето (7–9 г.) да планира трошење и штедење
Не сумата го учи детето на пари, туку календарот во кој гледа каде му одат парите. Еве како се прави за 20 минути и како се игра секоја недела.
Вторник напладне, во џебот останале 40 центи од трите евра дадени во понеделник. Останатото отишло на едно кесе чипс, едно топче гума за џвакање и едно шарено гумче за бришење, кое на третиот ден веќе е под креветот. Во петок доаѓа прашањето: „Може ли уште малку?“ И тука повеќето родители го прават истото — велат „не“ и објаснуваат дека парите не растат на дрвја. Детето климнува со глава. Следниот понеделник приказната се повторува буквално.
Причината не е дека сумата е мала или дека детето е расипник. На 7–9 години мозокот сѐ уште работи во „сега“ — она што не се гледа, не постои. Затоа џебниот календар функционира токму таму каде разговорот пропаѓа: ја претвора иднината во нешто што може да се допре, обои и брои на прсти.
Што всушност е џебниот календар
Еден лист А4, поделен на седум колони — по една за секој ден од неделата. Горе стои сумата за неделата, долу има три квадратчиња: „трошам“, „штедам“, „подарувам или помагам“. Детето не запишува во него што потрошило. Запишува што ПЛАНИРА да потроши — во недела навечер, пред да ги добие парите.
Разликата е огромна. Списокот по трошењето е извештај и обично носи вина. Списокот пред трошењето е избор и носи моќ. А седумгодишните обожаваат да имаат моќ над нешто.
Како се делат 3 € без калкулатор
Три евра се делат одлично, бидејќи станува збор за три монети од по 1 €. Нека секоја монета има своја задача:
- 1 € — за сега. Може да исчезне уште во понеделник и тоа е целосно дозволено.
- 1,50 € — за целта. Оди во тегла или плико кое не се отвора до сабота.
- 0,50 € — за некој друг. Подарок за роденден, храна за уличните мачки, ситни пари за баба за цвеќиња.
Ако детето сака нешто за 12 €, сметката е едноставна и вреди да се направи заедно, на глас: 12 поделено на 1,50 дава 8 недели. Осум недели се два месеца. Нацртајте осум квадратчиња и секоја сабота обојте по едно. Во моментот кога детето ги гледа квадратчињата, штедењето престанува да биде казна и станува игра со јасен крај.
Направете го календарот во недела навечер
Ви требаат само лист А4, линијар, три различни бои моливи и мало плико или мала тегла со капак. Одвојте 20 минути — најдобро во недела, пред вечера. Повлечете седум вертикални линии и запишете ги деновите; долу нацртајте ги трите квадратчиња и оставете го детето да ги обои како сака, вклучително и да им даде имиња („Веднаш“, „Целта“, „За другите“). Потоа заедно пополнете само за првата недела. На најмалите од оваа возраст ќе треба да им помогнете со запишувањето на сумите. Успеавте ако на крајот детето може со прст да покаже во кој ден смета да го потроши првото евро и зошто токму тогаш.
Игра „Продавница на маса“ — за првиот обид да не биде во вистинска продавница
Децата учат избор преку повторување, а во супермаркетот повторување нема — таму има светла, брзање и ред од луѓе зад тебе. Затоа пробата се прави дома.
Продавница на маса
Соберете 8–10 предмети од дома — молив, јаболко, стар приврзок за клучеви, книшка, топка — и залепете им ливчиња со цени од 0,50 € до 4 €. Дајте му на детето вистински монети во вредност од 3 € (или кругчиња исечени од картон, ако сакате). Играта трае 15 минути. Правилото е едно: детето шета околу масата, зема што сака, но на крајот мора да плати точно. Ако не му стигнат парите, враќа нешто на полицата — без коментар од ваша страна. Одиграјте три круга по ред, а во вториот круг кренете ја цената на неговиот омилен предмет за 1 €. Успеавте ако на третиот круг детето само по своја волја остави нешто на масата и каже нешто како: „Денес нема да го земам, ќе го оставам за друг пат.“
„Немам пари за тоа“ е реченица што детето треба да може да ја каже мирно, без срам. Таа се учи на маса во дневната соба, не на каса.
Најчестата грешка: позајмица од родителот
Во четврток парите завршуваат, детето е тажно, вие давате 2 € „на заем, ќе ги одбиеме од следната недела“. Звучи како лекција по одговорност. Не е.
Проблемот е што така единствената вистинска последица исчезнува. Детето учи дека крајот на парите не е крај, туку само повод за малку тага — а тагата функционира подобро од планирањето. Следната недела троши уште побрзо, бидејќи системот веќе е тестиран и дал резултат. Спротивното исто е грешка: не претворајте го крајот на парите во предавање. Доволна е една мирна реченица — „Овие пари важат до недела. Во недела правиме нов календар.“ И толку. Молчењето потоа е дел од лекцијата.
Друга честа грешка е сумата да се дава на парчиња — по 1 € секој пат кога детето ќе побара. Тогаш нема што да се планира, бидејќи нема целина. Дури и 3 € одеднаш учат повеќе отколку 6 € во пет наврати.
Кога да ги поврзете џебните пари со работа дома
Поделете ги работите на две. Средувањето на сопствената соба, изнесувањето на ѓубрето и поставувањето маса се дел од животот во семејството — за нив нема пари. Но може да постои посебен список со „дополнителни“ задачи со фиксна цена: миење автомобил 1 €, преклопување алишта за целото семејство 0,50 €, полевање на соседските цвеќиња за време на распустот. Така детето гледа дека, освен да се дели, парите можат и да се зголемат — а тоа е втората половина од математиката на џебот.
Како да се одржи низ учебната година
Календарот функционира додека е брз. Ако пополнувањето трае повеќе од десет минути, детето ќе почне да го избегнува веќе од третата недела. Затоа направете десет празни обрасци одеднаш во септември и закачете ги на фрижидерот со штипка. Во јуни, кога ќе заврши училиштето, сменете ја играта — летото е добар момент за „голема цел“, бидејќи има повеќе последователни недели и помалку ситни искушенија од училишниот бифе.
И уште нешто: не поправајте ги лошите одлуки. Ако детето одлучи да ја потроши целата неделна сума на нешто што ќе му здодее до петок, оставете го. Едно потрошено евро на 8 години е најевтината лекција што некогаш ќе ја добие.