Безбедност во домот: тест за возрасни — родители и старатели на деца од 5 до 10 години

Затоа што децата ги препознаваат таблетите како бонбони и можат сами да ги изедат

Објаснување: Шарените таблети и сирупите личат на слатки, затоа пристапот, а не редоследот, е главниот ризик. Кај возраста од 5 до 10 години се додава уште нешто: детето веќе умее да повлече столче, да се качи и да отвори затворач отпорен на деца, а често сака и „само да си помогне“ кога го боли глава или грло — затоа висината без брава веќе не е доволна заштита. Кај нас честа слабост е и „домашната кутија за лекови“ во која стојат остатоци од претходни терапии и лекови купени без рецепт: чувајте ги во оригиналното пакување, а вишокот вратете го во аптека наместо да го фрлате во ѓубре. Ако се посомневате дека детето голтнало лек, јавете се на Итна помош или на Клиниката за токсикологија и кажете го точното име на лекот од кутијата — не предизвикувајте повраќање на своја рака. Чекор за денес: издвојте петнаесет минути, прегледајте ја кутијата, фрлете ги истечените лекови преку аптека и заклучете го она што останува.

Рачките на тенџерињата се вртат навнатре кон ѕидот

Објаснување: Рачка што штрчи е токму на висина на детска рака и едно повлекување ја истура вриечката содржина. Затоа готвењето се префрла на задните плочи, а рачките се вртат кон ѕидот — така детето нема што да фати ни кога поминува во трчање. Во наши услови ова важи и за домашните преработки: тавата со врело масло, тепсијата од рерна и особено големиот сад со ајвар, зимница или врела вода на шпорет или на под се меѓу најчестите извори на изгореници кај училишни деца. Правилото што работи е просторно, а не вербално: определете „зона без деца“ околу шпоретот додека се готви. Чекор за денес: договорете со домашните дека при вриење зимница садовите не се спуштаат на под, туку остануваат на задните плочи или на висока работна површина.

Затоа што дете што се качува по фиоките ја поместува тежината напред и мебелот се превртува

Објаснување: Отворените фиоки го изнесуваат центарот на тежината надвор од потпората и тешкиот мебел паѓа токму врз детето. Тежината затоа не е заштита — таа е дополнителен ризик кога мебелот ќе тргне напред. Проверете ги и двете најчести домашни ситуации кај нас: телевизорот ставен врз стар, тесен комод и полиците што се селат со семејството од стан во стан, каде оригиналниот држач за ѕид одамна е изгубен. Прицврстете со агли или ремени соодветни на ѕидот (гипс-картонските прегради бараат специјални типли), а тешките предмети сложете ги во долните фиоки за да го спуштите тежиштето. Чекор за денес: пробајте со рака да ги залулате библиотеката и комодот со телевизор — сè што се поместува, набавете му држач и прицврстете го овој викенд.

Када, корито или бидон со вода собрана поради прекин во водоснабдувањето, оставени само на неколку минути

Објаснување: Според официјалните препораки, мало дете може да се удави и во многу плитка вода и без звук, затоа кадата никогаш не се остава без возрасен. Базенот е очигледна опасност и обично е под надзор — токму затоа поголема опасност претставува водата што ја сметаме за „домашна“. Во наши домови тоа се коритата и бидоните со вода собрана при прекини во водоснабдувањето, бурињата за дожд во двор, како и бунарите и септичките шахти во селските куќи, кои мораат да имаат тежок и заклучен капак. Правило: испразнете го садот веднаш штом го употребите, а не „подоцна“. Чекор за денес: обиколете го станот и дворот и испразнете го секој сад со стоечка вода, а на бунарот и шахтата проверете дали капакот навистина се заклучува.

Во оригиналното пакување, во висок или заклучен плакар, подалеку од храна и пијалаци

Објаснување: Шишето од сок ја брише разликата меѓу пијалак и отров, а натписот не помага кога детето сè уште не чита внимателно — единствена вистинска пречка е недостапното место. На оваа возраст ризикот се менува: детето веќе почнува да помага во домаќинството, па капсулите за машина за перење, спрејовите за бања и „домашните смеси“ во неозначени шишиња стануваат опасни при употреба, а не само ако се испијат. Кај нас особено внимавајте на две работи: варикината и киселината за санитарии претурени во ПЕТ-шишиња и мешањето средства за чистење, кое ослободува штетни испарувања во мало, незагреано и слабо проветрено купатило. Оригиналното пакување е важно и затоа што само на него стои составот што му треба на лекарот или на Клиниката за токсикологија кога ќе се јавите на Итна помош. Чекор за денес: извадете сè од плакарот под мијалникот, вратете го во оригинални пакувања и преселете го на висока полица со брава.

Јасно правило кого да побара и како — со извежбана адреса со кат и број на стан и договор што прави ако снема струја или застане лифтот

Објаснување: Во стрес детето не чита списоци, туку го повторува она што веќе го вежбало на глас. Затоа списокот на фрижидер е корисен само како потсетник за возрасен, а јавувањата ја смируваат вашата, не детската несигурност. Вежбајте конкретно: детето да умее да каже име, презиме и точна адреса со кат и број на стан, да знае кои се броевите за итни случаи и да има втор возрасен во близина — сосед или роднина — кому може да тропне на врата. Договорете и што прави ако снема струја, ако застане лифтот или ако некој ѕвони на интерфон, бидејќи тоа се ситуациите со кои најчесто се среќава дете само дома во зграда. Чекор за денес: направете кратка вежба на глас — детето да ја издиктира адресата со кат и број на стан и да каже кому ќе се јави прво.

Затоа што топлиот чад се крева нагоре и прв стигнува до таванот

Објаснување: Топлиот чад е полесен од студениот воздух, затоа најраниот сигнал доаѓа од највисоката точка во собата — секој сантиметар пониско значи изгубени секунди за будење на семејството. За правилно поставување следете ги упатствата на производителот и препораките на противпожарната служба, а батеријата проверувајте ја по распоред што нема да го заборавите, на пример на почетокот на секоја грејна сезона, кога и без тоа се чисти оџакот. Во домовите каде се грее на дрва, пелети или плин, покрај детекторот за чад разгледајте и детектор за јаглерод моноксид, бидејќи труењето со чад од лошо проветрен оџак или бојлер на плин нема ниту мирис ниту боја. Кога алармот ќе се огласи, излегувате прво, а потоа се јавувате на противпожарната служба. Чекор за денес: притиснете го копчето за тест на детекторот и запишете во календар кога следно ја менувате батеријата.

Затоа што правилото ги опфаќа само непознатите, а не и лицата што делуваат познато или службено

Објаснување: Наместо светот да се дели на познати и непознати, посигурно е правилото „прашај ме пред да одлучиш“, кое важи за секоја ситуација. Децата речиси никогаш не отвораат на некој што изгледа страшно — отвораат на лица што делуваат познато или службено. Во нашите згради тоа се токму честите сцени: инкасант за струја или вода, мајстор за лифт, претседател на заедницата на станари што собира пари за одржување, сосед што „само остава клуч“, курир со пакет или роднина што дошол ненајавено. Договорете едноставен одговор што детето може да го каже низ затворена врата — „Мама сега не може, дојдете подоцна“ — и правило дека вратата останува затворена додека не ве добие на телефон. Чекор за денес: одиграјте ја сцената со ѕвонче двапати — еднаш како инкасант, еднаш како курир — за детето да ја извежба реченицата низ затворена врата.