Детето не сака да оди на градинка или училиште во септември: план за првите две недели
Одбивањето наутро ретко е каприц — најчесто е прашање на предвидливост. Еве што да правите ден по ден во првите две недели, со конкретни реченици и две вежби што се вршат дома.
Осум без десет е. Детето стои со јакна в раце, но не си ги обува чевлите. „Денес нема да одам. Ме боли стомакот.“ Му ги обувате вие. Во гардеробата се фаќа за вратот ваш и почнува да плаче — а вие останувате уште десет минути, објаснувате колку е убаво во групата, ветувате сладолед попладне. На третиот ден истото, само што плачот почнува уште во лифтот.
Оваа статија е за деца меѓу 5 и 7 години — последната година во градинка и првите две во училиште. Токму на таа возраст детето веќе разбира доволно за да се пазари со вас, но сè уште нема чувство за време: „ќе те земам по пладне“ за него не значи ништо конкретно.
Зошто објаснувањата наутро само ја влошуваат работата
Најчесто слушнатиот совет е да разговарате со детето и да му објасните зошто градинката е убаво место. Проблемот е што вие го водите тој разговор токму кога детето најмалку може да го издржи — вознемирено, во ходник, со непознати луѓе наоколу. Секоја ваша дополнителна минута во гардеробата му кажува нешто што зборовите не го кажуваат: значи има за што да се преговара. И утре тоа ќе се обиде повторно, малку поупорно.
Разговорот дава резултат, но навечер, во мир, без јакни и часовник. Утрото е за акција, не за преговори. Разликата меѓу двете е целата тајна на овие две недели.
Првата недела: направете го утрото досадно
Целта не е детето да биде среќно на влезот. Целта е да знае напамет што следува. Изберете една низа постапки и повторувајте ја еднакво пет дена по ред — исти зборови, ист редослед, иста должина.
- Подгответе сè навечер: облека на стол, ранец до врата, чевли „заобиени“ однапред. Наутро ништо не се бара.
- Ист час на станување, вклучително и во деновите кога имате време. Часот што „плива“ е половина од проблемот.
- Кажете што следува во мали чекори: „Се облекуваме, слегуваме, минуваме покрај пекарницата, стигнуваме.“ Детето сака да ја знае маршрутата.
- На влезот: прегратка, една реченица, тргнувате. На пример: „Те сакам, јас тргнувам, доаѓам по попладневната закуска.“
- Не се враќајте да го погледнете уште еднаш. Ако веќе сте излегле па се вратите, плачот почнува одново и е уште подолг.
- Ако е можно, нека првата недела секогаш го носи истото лице. Смената мајка-татко наизменично додава уште една непозната променлива.
И нешто што многу родители го пропуштаат: кажете ѝ на воспитувачката или на учителката точно што ќе правите. „Го прегрнувам, велам една реченица и излегувам. Ако плаче, ве молам, земете го за рака и однесете го веднаш кон нешто за работа.“ Кога возрасните дејствуваат еднакво, детето престанува да го проверува каде е слабото место.
Втората недела: вратете му малку контрола
Откако утрото е предвидливо, дајте му на детето избор — но само таму каде изборот нема да го собори распоредот. Не „сакаш ли да одиш?“, туку „со црвената или со сината маица?“, „ти ли ќе го притиснеш ѕвончето, или јас?“, „кој ќе го носи ранецот до лифтот?“. Малите одлуки што ги носи самото дете го намалуваат напнатоста повеќе од секое мотивациско говорче.
Втората недела е и моментот кога треба да се појави името на едно дете од групата. Прашајте навечер до кого седело на ручек. Ако чуете исто име двапати, поканете го тоа дете на игралиште во сабота за половина час. Едно познато лице на влезот врши повеќе работа од десет објаснувања.
Часовник на денот
Земете лист А4 и поделете го на шест квадрати. Во секој нацртајте заедно по едно нешто од денот: појадок, пат, игра, ручек, спиење или одмор, и на крајот — вие на влезот. Црта детето, вие само пишете по еден збор под сликата. Готовиот лист се лепи на вратата од детската соба и наутро детето само покажува докаде стигнало. Материјали: лист, боички, леплива лента. Трае околу 20 минути, најдобро во недела навечер. Погодно за 5-7 години. Сметајте дека успеало кога детето само ќе каже која слика е следна, без вие да прашувате.
Работата од џебот
Нека детето избере еден мал предмет што ќе стои во неговиот џеб преку денот — мазно каменче од море, копче, мала пластична фигурка. Пробајте прво дома: ставете го во џебот и носете го два часа додека си игра. Потоа нека го носи и во градинка. Договорот е еден: предметот не се вади во времето на активности, само во дворот. Материјали: еден мал предмет што не се крши, и облека со вистински џеб. Трае 10 минути за избор и уште два часа „пробен ден“ дома. Погодно за 5-7 години. Успеало е ако по третиот ден детето само се сети да го стави, пред да излезете.
Четирите грешки што ја продолжуваат адаптацијата
- Заминување без збогување, додека детето е расеано. Изгледа безболно, но следниот ден тоа не ви ја пушта раката ниту за секунда — веќе знае дека можете да исчезнете.
- Награда за секој ден без плач: играчка, 100 ден за нешто од продавница, сладолед. За една недела цената расте, а во втората детето плаче токму затоа што плачот се покажал како корисна валута.
- „Ако не престанеш да плачеш, ќе те оставам таму да спиеш.“ Заканата дејствува еднаш, потоа местото го претвора во казна.
- Останување дома по два тешки дена. Еден испуштен ден скоро секогаш го враќа процесот на почеток, а на детето му станува јасно дека одбивањето дава резултат.
- Испрашување при излегување: „Плака ли? Кој те навреди? Беше ли убаво?“ Три прашања едно по друго го тераат детето да бара што лошо се случило. Прашајте едно нешто — на пример што имало за ручек.
Кога одбивањето веќе не е адаптација
Постои разлика меѓу дете што плаче пет минути па потоа си игра, и дете што таму не јаде цел ден, се враќа дома молчаливо, се буди ноќе или почнува да мокри во кревет, откако одамна престанало. Ако по две-три недели тие работи не стивнуваат туку се засилуваат, разговарајте прво со воспитувачката или учителката — таа го гледа денот одвнатре и често знае токму што го вознемирува: бучавата во трпезаријата, тоалетот, едно конкретно дете. Потоа побарајте и училишен психолог; во повеќето училишта, а и во дел од градинките, постои таков, и разговорот е бесплатен.
Детето не се смирува од тоа колку добро сте му објасниле, туку од тоа колку еднакво се однесувате пет дена по ред.
Што ви останува во раце
Една реченица за збогување што не се менува. Еден лист на вратата со шесте слики. Еден предмет во џебот. И одлуката да не ја продолжувате гардеробата ниту за минута. Тоа е сè — и токму затоа функционира: на детето нема веќе што да му проверува.