Пет игри за последните 10 минути од час (за деца на 8-10 години)
Кратки игри без подготовка и без реквизит, кои го враќаат вниманието на класот на крајот од часот. Со точни правила, време и јасен критериум кога играта си ја завршила работата.
Часовникот покажува 12:35, до ѕвончето остануваат десет минути, а третото одделение веќе е во друга димензија. Едно дете се врти назад, две си шепотат, некој по трет пат прашува дали може да оди во тоалет. Наставничката почнува нова задача – и ја напушта по две минути, бидејќи никој не пишува.
Вообичаениот совет во таков момент е „дајте им нешто забавно“. Проблемот е што забавното често го влошува состојбата: играта се разгорува, децата стануваат бучни, ѕвончето ги фаќа на половина, а следниот наставник влегува во хаос. Затоа тука не станува збор само за игри, туку за игри со вграден механизам за запирање.
Зошто „нешто забавно“ не функционира на крајот од часот
Играта во последните минути има три услови кои ретко се изговараат гласно. Прво – мора да се објасни за под една минута, инаку го јаде токму тоа време што се обидуваме да го спасиме. Второ – мора да има природен крај, а не да завршува со „доста толку“. И трето – мора да поставува ограничување на бучавата уште во правилата, а не откако веќе ќе стане гласно.
Игрите подолу се избрани токму според овие три услови. Сите се за деца на возраст од 8 до 10 години – кај помалите правилата треба да се за еден чекор поедноставни, а кај петтоодделенците веќе е потребен елемент на натпревар за да ги задржи.
Играта која самата тишина ја користи како правило
Тивко броење до дваесет
Не се потребни никакви материјали, само класот да седи на своите места. Трае помеѓу 4 и 6 минути и најдобро оди кај деца на 8-10 години. Правилото е едно: класот треба да изброи гласно до дваесет, но никој не кажува кој ред е негов и не се брои по редослед на места. Ако двајца го кажат истиот број истовремено, почнуваме одново од еден. Нема покажување со прст, нема договарање од типот „јас сум петти“ – ако некој се договара, исто така почнуваме одново. Првите два обида обично стигнуваат до 4 или 5 и децата се смеат; кон третиот почнуваат да се вслушуваат едни во други. Играта си ја завршила работата кога класот ќе стигне барем до дванаесет, без никој да се јавува одоколу – во тој момент просторијата веќе сама е стивната, без наставникот да рекол „тишина“ ниту еднаш.
Ако до ѕвончето остануваат три минути, а класот стигнал до седумнаесет, запрете таму. Подобро е да остане чувството „утре ќе стигнеме до дваесет“, отколку да ја продолжите играта.
Играта која го повторува градивото, а децата не забележуваат
Три збора од денес
Потребни се само табла и креда или маркер, плус тетратките на децата. Играта трае 6-8 минути и е соодветна за деца на 8-10 години. Наставникот запишува на таблата три збора од часот што штотуку заврши – на пример „планина“, „река“, „извор“ по час по природа. Секое дете во тетратката пишува по една реченица во која се содржани сите три. Потоа читаат по една реченица, но само оние што ќе кренат рака – никој не се извлекува насила. Реченициите испаѓаат смешни сами по себе: „Реката тргнува од изворот и минува покрај планината, каде дедо ми пасе кози.“ Ако некој напишал реченица со грешка во редоследот на зборовите, не поправајте го пред сите – само прочитајте ја следната. Задачата е исполнета кога барем седум деца ќе напишат реченица со трите збора, а барем три ќе прочитаат гласно.
Три пократки игри за деновите кога остануваат само пет минути
- Кој сум јас во три реченици. Едно дете избира предмет од просторијата – гумичка, глобус, клуч од шкафот – и кажува три реченици за него, без да го именува: „Мал сум. Секој ден ме бараат. Понекогаш исчезнувам под клупата.“ Останатите имаат право на три претпоставки. Ако не погодат, детето го открива одговорот и играта продолжува со друго дете. Трае околу 4 минути.
- Обратен редослед. Наставникот кажува пет збора – „стол, прозорец, торба, вода, ѕвонче“ – и класот ги повторува во себе, а потоа еден ученик ги наведува од назад кон напред. Кај 8-годишни почнете со четири збора, кај 10-годишни слободно кренете на шест. Три-четири минути.
- Бројот што не се изговара. Броиме гласно од 1 нагоре, но броевите деливи со три се заменуваат со пљеска со рацете. Оној што ќе згреши седнува и само гледа. Ако класот стигне до 30 со не повеќе од три грешки, играта е успешна. Околу 5 минути и одлично функционира по час по математика.
Најчестата грешка: играта почнува без најавен крај
Вообичаениот сценарио: наставникот вели „ајде да поиграме“, децата се воодушевуваат, а потоа мора да ги прекине на половина, бидејќи заѕвонило. Резултатот е двоен – класот излегува раздразнет, а следниот пат веќе постои недоверба: „пак ќе запреш токму кога станува интересно“. Затоа крајот се најавува пред почетокот, не на половина. Доволна е една реченица: „Играме до и вклучувајќи го третиот обид, потоа ги собираме тетратките.“
Втората честа грешка е играта да се користи како награда – „ако сте послушни, ќе играме“. Тогаш играта се претвора во разменска монета, а во денот кога класот бил бучен, наставникот е принуден да ја одземе. А токму тогаш таа е најпотребна. Попаметно е играта да биде дел од структурата на часот, а не поткуп.
Ако не знаете како ќе запре играта, не ја почнувајте.
Како се враќа вниманието кога веќе станало бучно
Ако просторијата веќе излегла од контрола, тивката игра не тргнува – децата едноставно нема да ја чујат. Во таков момент помага обратниот потег: триесет секунди намерно движење. „Сите станете. Три пати истегнете се нагоре. Седнете.“ Дури потоа започнувајте ја играта. Прескокнувањето на овој чекор е причината зошто повеќето тивки игри пропаѓаат – не поради правилата, туку поради моментот во кој се пуштени.
И уште нешто ситно, но суштинско: играта не бара купување ништо. Ниту картички, ниту сетови за 15 €, ниту однапред испечатени ливчиња. Табла, тетратка и глас – тоа е целиот реквизит. Ако некоја игра бара повеќе, таа не е за последните десет минути.
Што останува по ѕвончето
Пет игри, секоја со точно време и со јасен момент во кој запира. Ако запомните само едно од сето ова, нека биде токму тоа: најавете го крајот пред почетокот. Останатото се учи од втор пат.