Не се согласувате со оценка или забелешка: како да разговарате со наставникот
Практичен разговор со наставникот чекор по чекор — што да напишете, што да прашате на самата средба и што да направите ако не се разберете. За родители на деца од 7 до 10 години.
Тетратката е отворена на кујнската маса, а под задачата пишува „Доволен (2)“ и со црвено подвлечено „нецелосен одговор“. Детето ви вели дека учело. Вие сте го слушнале како учи. И првата мисла што ви доаѓа е веднаш да напишете порака, во 21:40 часот, додека сте лути.
Токму таквата порака обично ги расипува работите. Не затоа што е груба — може да биде сосема учтива — туку затоа што во неа нема прашање на кое наставникот би можел да одговори. „Мислам дека оценката е неправедна“ не е прашање. „Според кој критериум беше оценета задача 3?“ е.
Што да направите пред воопшто да му пишете на наставникот
Дајте си една вечер време. За тоа ви требаат три работи, а сите три можат да се соберат за дваесетина минути.
- Самата работа — тетратката, тестот, ливчето со забелешката. Не преприкажување по сеќавање, туку самата хартија.
- Верзијата на детето, раскажана по ред: каква била задачата, што напишало, кога сфатило дека нешто не е во ред.
- Едно конкретно прашање што можете да го изговорите гласно во една реченица.
Многу често уште на втората точка работите сами се разјаснуваат. Детето вели: „Јас ја решив само првата задача, бидејќи мислев дека втората е за утре.“ Тогаш разговорот со наставникот воопшто не е за оценката, туку за тоа како се запишува домашната задача. Различен разговор, различна средба.
Пораката на која добивате одговор
Кратка, конкретна, без осудувачки зборови кон човекот од другата страна. Еве пример што можете речиси дословно да го преземете:
Добар ден, госпоѓо Ивановска. Јас сум мајката на Мартин од 3-б одделение. Го прегледавме заедно тестот по математика од вторник и не ми е јасно како е оценета задача 3 — Мартин има точен одговор, но ја решил задачата на друг начин. Дали можете да одвоите 10 минути оваа седмица за да ја погледнеме заедно? Слободна сум во среда и петок по 16 часот.
Забележете што недостасува: „неправедно“, „моето дете секогаш“, „и другите родители велат“. И што е присутно: одделение, конкретна задача, конкретно време. Наставникот гледа дека разговорот ќе биде краток и по суштина, и полесно вели „да“.
Пет прашања што ја вршат работата на самата средба
- „Според кој критериум беше оценувана оваа задача?“ — понекогаш одговорот е „баравме објаснување на решението, не само одговорот“ и сè доаѓа на свое место.
- „Дали претходно му покажавте на одделението како ќе се оценува?“ — не како обвинување, туку за да знаете дали детето имало шанс да го знае тоа.
- „Дали ова е изолиран случај, или го гледате и во другите работи?“ — тука често излегува вистинската тема.
- „Што конкретно треба да направи Мартин следниот пат, за да биде одговорот целосен?“
- „Има ли начин да покаже дека го разбрал материјалот — дополнителна задача, усно испрашување, поправка?“
Последното прашање е најважно, бидејќи го поместува разговорот од минатото кон следната седмица. Дури и ако оценката остане, детето излегува со насока напред — а тоа е она што всушност го барате.
Забелешката во дневникот е друг разговор
„Пречи на часот“ и „Доволен (2) на тест“ изгледаат слично, но не се исто. Кај оценката се расправате за критериум. Кај забелешката се расправате за настан — а за настаните секогаш има барем две верзии, а наставникот својата ја видел со свои очи, од другиот крај на училницата.
Затоа тука започнувате со опис, а не со оценка: „Мартин ми раскажа дека се свртел назад бидејќи Кале го влечел за блузата. Вие што видовте?“ Ваквата формулација остава место за двете верзии, без некој јавно да мора да отстапи.
И уште нешто што вреди да го кажете дома пред средбата: „Јас ќе ја прашам наставничката што видела. Не одам да те бранам од неа.“ Децата на оваа возраст често токму тоа го очекуваат — родител во улога на адвокат — а потоа се чудат зошто разговорот не завршил со извинување кон нив.
Три реченици пред разговорот
Ви требаат само лист и хемиско пенкало, а времето е околу 15 минути — седнувате со детето вечерта пред средбата и заедно пополнувате три реченици: „Задачата беше…“, „Јас напишав…“, „Не ми е јасно зошто…“. Детето диктира, вие пишувате, без да ги поправате неговите формулации. Погодно е за деца од 7 до 10 години, а кај 7-8-годишните вие го држите пенкалото цело време. Задачата е успешно завршена ако третата реченица содржи конкретно прашање за конкретна задача, а не реченица како „бидејќи наставничката не ме сака“ — ако излезе такво нешто, вратете се на првата реченица и обидете се повторно со друга задача.
Како детето само да го праша наставникот
Кон деветтата-десеттата година детето веќе може само да постави прашање за својата оценка, доколку однапред ја врежбало реченицата. Не импровизација — туку точно една реченица, научена напамет.
- „Госпоѓо, дали можете да ми објасните зошто оваа задача е погрешна? Не разбрав.“
- „Госпоѓо, можам ли да ја поправам?“
- „Госпоѓо, вчера не ја разбрав домашната задача. Можете ли повторно да ми ја кажете?“
Важен е и моментот: не за време на час и не во ходникот меѓу два ѕвона, туку веднаш по часот, додека наставникот си ги собира работите. Научете го детето и на ова.
Разменети улоги на масата
Не ви треба ништо освен два стола и пет-шест минути по вечера: вие сте детето, детето е наставникот. Го поставувате прашањето со нормален глас, а детето одговара онака како што мисли дека би одговорил наставникот. Потоа ги менувате местата и тоа го поставува прашањето. Играта е за деца од 8 до 10 години. Успешна е ако при вториот обид детето ја изговори реченицата без да се кикоти и без да гледа во подот — а ако тоа не се случи по три обиди, запрете и повторете ја играта друга вечер, наместо да инсистирате.
Најчестата грешка: разговорот во групата на одделението
Родителот пишува во заедничката група: „Дали некој друг има проблем со оценките по математика?“ По еден час има четиринаесет пораки, две од кои се лични приказни, а една е доста остра. Наставникот порано или подоцна дознава.
Зошто ова не функционира: прво, ја губите предноста на конкретниот случај — веќе не зборувате за задача 3 на Мартин, туку за „проблемот со математиката“, кој нема решение и нема крај. Второ, наставникот веќе не е соговорник, туку страна во конфликт, и природно почнува да се брани. Трето, вашето дете останува во истата училница, кај истиот човек, до средината на јуни.
Другите две чести грешки се потивки, но чинат исто толку: да му ветите на детето „јас ќе го средам ова“, пред воопшто да сте разговарале со наставникот, и да отидете на средба со зборовите „другарка ми рече дека така не се оценува“. Второто го затвора разговорот за триесет секунди.
Ако и по разговорот ништо не се промени
Има случаи во кои наставникот сослушува, но останува на своето. Тогаш запрете и искрено прашајте се колку голема е реалната цена: една оценка во едно полугодие по еден предмет тежи малку, но повторувачки однос кон детето тежи многу.
- Ако е една оценка — прифатете ја и следната тема разработете ја со детето однапред, пред тестот, а не по него.
- Ако се повторува — водете кратка листа со датуми и настани. Три записи со датуми вршат многу повеќе работа од едно долго емотивно писмо.
- Следниот чекор е одделенскиот раководител, потоа училишното раководство — но токму по овој редослед, и секогаш со конкретните датуми во раце.
И најподценетото: кажете му на детето дека работата е завршена. „Разговарав со наставничката. Оценката останува. Сфатив што сакала да види во одговорот и следниот пат ќе го направиме заедно.“ Јасниот крај на приказната му штеди недели размислување дали било виновно.