24 Mayıs kutlamasından sonra: 7-9 yaş çocukları tören sonrasında oyalayacak bahçe oyunları
Kutlama töreninden sonraki saat yılın en kaotik anıdır. İki dakikada başlayan, tebeşir ve şişe kapağından başka hiçbir şey gerektirmeyen, kuralları net iki oyun.
Tören 11:20'de bitti. Çiçek buketleri bagajda, iki çelenk şimdiden ezilmiş, okul bahçesinde ise bayramlık kıyafetler içinde eve gitmek istemeyen otuz çocuk var. Ebeveynler küme küme durmuş sohbet ediyor. Biri telefondan müzik açıyor. Yedi dakika sonra ilk çocuk 'Sıkıldım!' diye bağırıyor, beş dakika sonra da iki çocuk arabaların arasında birbirini kovalıyor.
İşte kimsenin hazırlıklı olmadığı an tam da budur. Ve tam bu anda en sık duyulan, aslında hiç işe yaramayan cümle söylenir: 'Hadi gidin biraz oynayın'.
Tören sonrasında 'gidin oynayın' neden işe yaramaz
Serbest oyun harika bir şeydir — ama çocukların kendi kurallarını bulup üzerinde anlaşmasını gerektirir. Tören sonrasında çocuklar beklemekten, sırada durmaktan, ezberlenmiş şiirlerden ve yüz yetişkinin dikkatinden bitap düşmüştür. Grup da karışıktır: sınıf arkadaşları, kuzenler, puset içindeki bebekler, kimsenin tanımadığı başka sınıftan çocuklar. Böyle bir grupta 'kendinize bir oyun uydurun' demek, kimin ne olacağı konusunda beş dakikalık tartışma anlamına gelir; sonunda en gür sesli çocuk kendi versiyonunu dayatır, üç çocuk da gücenip kenara çekilir.
Bunun tam tersi de işe yaramaz. Büyük fikirli bir ebeveyn — on beş kuralı olan bir bayrak yarışı, takımlar, puanlar, final — daha açıklama aşamasında çocukları kaybeder. Bu iki uç arasında gerçekten işe yarayan şey durur: üç kurallu bir oyun, üç dört dakikalık bir tur ve herkesin istediği an çıkabileceği ya da kalabileceği net bir bitiş.
7-9 yaş için iki bahçe oyunu: tebeşir ve şişe kapağı yeter
Aşağıdaki iki oyun tam olarak böyledir. Önceden hazırlık gerektirmezler, ortasına bir çocuk daha katılsa bile bozulmazlar ve kimseyi bir dakikadan fazla sırada bekletmezler.
Tebeşirden Nehir
Sadece bir kutu tebeşir gerekiyor — genelde bir öğretmenin çantasında vardır, ayrıca bir kutu kırtasiyede birkaç on liraya bulunur. Asfalta aralarında yaklaşık iki metre mesafe olan iki eğri paralel çizgi çizin — bu 'nehir' olacak. İçine sekiz on tane taş çizin: daireler, kareler, yıldızlar, farklı büyüklüklerde. Kurallar üç tane ve on beş saniyede anlatılır: sadece taşların üzerinden geçilir, suya basan başa döner, önünde bir çocuk varsa acele edilmez. Sonra her turda bir şey zorlaştırılır — tek ayak üstünde geçmek, geriye doğru geçmek, elde buketle geçmek, el ele çift olarak geçmek. Bir tur 3 dakika sürer, çocuklar kendi başlarına yeni taşlar çizmeye başlarsa oyun 20-25 dakikaya kadar uzayabilir. Oyun 7-9 yaş grubuna birebir uyar; karışık bir grupta küçükler büyük taşların üzerinden geçerken büyükler zor rotayı kendileri seçer. Bir çocuk tebeşiri sizden izin istemeden alıp kendi taşını eklerse, o andan itibaren oyun sizsiz devam ediyor demektir — aradığınız şey tam da budur.
Harf Kapakları
Yaklaşık yirmi tane plastik şişe kapağı (altı ebeveyn iki dakikada bu kadarını toplar) ve yine tebeşir gerekiyor. Asfalta büyük bir harf çizin — en pratiği, ilk atışı yapacak çocuğun adının ilk harfini seçmektir. Herkes yaklaşık üç metre uzaktaki bir çizgide durur ve harfin içine üç kapakla isabet ettirmeye çalışır. İsabet eden kapak, aynı harfle başlayan bir kelime söylemek demektir — işin ilginç yanı burada: kelime tekrar edilemez. Grup yaş bakımından karışıksa küçükler herhangi bir kelime söyler, büyükler ise iki heceli bir kelime ya da bir şehir adı söyler. Bir atış bir dakikadan az sürer, oyun 15-20 dakika oynanır ve harf değiştirildiğinde kendiliğinden biter. Okuma ve hızlı kelime bulma gerektirdiği için en çok 7-9 yaş grubunda tutar. Çocuklar hangi kelimenin daha önce söylendiği konusunda tartışmaya başladıysa oyun tutmuş demektir: bu, sıralarını beklemek yerine dinlediklerini, hatırladıklarını ve oyunu takip ettiklerini gösterir.
Bahçe oyunlarını başlatmak için ne söylemeli
'Bir şey oynamak ister misiniz?' diye sormayın — bir çocuk grubuna sorulan bir soruya cevap neredeyse her zaman sessizlik ya da 'hayır' olur. Çömelin ve çizmeye başlayın. İlk çocuk ne yaptığınızı görmeye yaklaşık yirmi saniye içinde gelir.
- 'Bak, bu bir nehir. Bu daireler taş. Suya basmadan geçmeyi dene.'
- 'Sen ikincisin. Mert karşı kıyıya varınca sen başlıyorsun.'
- 'Bu oyun herkes üç kez geçtiğinde biter. Sonra yenisini yapıyoruz.'
- 'Sıradaki taşı kim çizecek? Çok zor olabilir.'
- 'Suya bastın — sorun değil, başa dönüyorsun. Yarışmıyoruz.'
Sık yapılan hata: bahçe oyunlarını galibi olan bir yarışa çevirmek
Cazibesi büyüktür — yarışma bir dakikada enerjiyi yükseltir ve ebeveynler hemen bir sonuç görür. Sorun üçüncü turdan sonra çıkar. Karışık yaşlı bir grupta yedi yaşındaki bir çocuğun zıplama ve isabette dokuz yaşındaki bir çocuğu yenmesi mümkün değildir, çocuklar da kayıplarını tam olarak sayar. Neşeli bir bayrak yarışı olarak başlayan şey, kaldırıma sırtını dönüp oturan iki çocukla ve tüm ebeveynlerin bildiği o cümleyle biter: 'O hile yapıyor!'
Pratik çözüm yarışmayı yasaklamak değil, hedefi kaydırmaktır: 'kim önce' değil, 'hepimiz geçtik mi'. Sayma aynı işi görür ama ortaktır — 'suya basmadan sekiz geçiş yaptık, hadi on ikiye çıkaralım'. Grup bölünmek yerine birleşir ve kimse oyundan kaybeden olarak ayrılmaz.
Genelde karıştırılan dört şey daha
- Park edilmiş arabaların ve pusetlerin olduğu bir bahçede tüm hızla koşmayı gerektiren oyunlar. Hareketin yerinde ya da kısa mesafelerde olduğu bir oyun seçin.
- Otuz saniyeden uzun açıklamalar. Kurallar üç cümleye sığmıyorsa, o oyun o an için yanlış seçilmiştir.
- Uzun sıra bekleme. Bir turda altıdan fazla çocuk varsa, tek uzun bir sıra yerine yan yana çizilmiş iki tur oluşturun.
- Eleme usulü oyunlar — 'yanlış yapan çıkar'. Tam da içeride olmaya en çok ihtiyacı olan çocuk ilk çıkar ve sonra bir saat boyunca ebeveynlerinin etrafında dolanır.
Oyunu ders yılının sonuyla nasıl bağdaştırmalı
24 Mayıs hem bir bayram hem de neredeyse bir final gibidir — haziran ortasına sayılı gün kalmıştır. Bu yüzden tebeşirden nehir, taşlar isim taşırsa daha da iyi işler: birinci sınıf, ikinci sınıf, yaz tatili. Çocuklar bunları yüksek sesle söyleyerek geçer. Küçük bir ayrıntı gibi görünse de, çocuklar tam da bu gün nereye geldiklerini yüksek sesle söylemeyi severler.
Kapakları ise bagajda bir naylon poşette bırakın. Yine işinize yarayacak — deniz kenarında, apartmanın önünde, elinizde hiçbir şey olmadan yarım saat beklediğiniz ilk anaokulu kapısında.
Tören sonrasındaki oyunun törenin kendisinden daha heyecanlı olması gerekmiyor. Sadece bir başlangıcı, kuralları ve bir bitişi olması yeterli.