Како да готвиме за Бадник со дете на 5-7 години – со вистински задачи, без караници
Нема потреба да измислувате „детски задачи“ за да биде детето зафатено во кујната. Постојат вистински чекори од менито за Бадник кои дете на 5-7 години ги врши подобро од возрасен – ако му дадете едно место, еден алат и една јасна цел.
Тенџерето со грав врие, рерната е зафатена, а тестото за баницата чека. И токму тогаш петгодишникот се качува на столот до шпоретот со зборовите: „Јас што да правам?“ Одговорот „сега не можам, играј си надвор“ издржува околу четири минути. Потоа следува второто доаѓање, третото, и на крајот некој се лути – обично возрасниот.
Вообичаениот совет е да му дадеме на детето „нешто детско“ – да меси свое топче тесто настрана, да редува салфетки. Тоа работи лошо. Детето чувствува дека тоа е измислена работа, а не вистинската вечера, и се враќа кај тенџерињата. На 5-7 години разликата меѓу вистински дел од вечерата и занимање измислено само за да биде зафатено се гледа веднаш.
Зошто игрите во кујната пропаѓаат токму на Бадник
Затоа што тој ден кујната е претрупана до последната плоча. Обично готвиме седум, девет или единаесет посни јадења, сè треба да биде готово пред зајдисонце, а рерната е само една. Возрасниот нема слободно време да објаснува. Затоа задачата за детето треба да биде таква што се објаснува еднаш, за триесет секунди, и потоа тече сама.
Три работи ја прават разликата, и трите се досадно практични.
- Свое место. Не крај шпоретот, туку на маса или на разгрната даска на подот – доволно далеку од вклучени плочи, врели садови и отворена рерна за да не мора да велите „тргни се“ на секои две минути. Ова важи за сите задачи подолу, без исклучок: сето што му го давате на детето прво го носите на неговото место.
- Јасна крајна линија. Не „подреди ги јаткастите плодови“, туку „стави по 3 ореви во секое чинијче, чинијчињата се 9“. Токму таа бројка му кажува кога завршил. Без неа работата нема крај и детето се откажува на половина пат.
- Еден алат кој е негов за вечерта. Мала дрвена лажица, пластично тркало за тесто, ситото. Кога алатот има сопственик, спорот „и јас сакам да мешам“ исчезнува.
Што од менито за посната трпеза може да преземе дете на 5-7 години
Токму тука возрасните ги потценуваат децата. Петгодишно дете чисти ореви потрпеливо од вас. Шестгодишно редува сушено овошје врз компот посиметрично. Седумгодишно ги брои среќните ливчиња за баницата без грешка, ако се до петнаесет. И постои една работа што ја има само тој ден: детето може да ја измие паричката и да ја завитка во фолија. Само дајте му ја пред тестото да се раздели на делови – ако знае во кој дел завршила, ќе мора цела вечер да ја чува тајната, а тајна од таа тежина шестгодишно дете ретко ја издржува долго, порано или подоцна некому ќе прошепоти на уво. Важно за безбедност: паричката во тестото е ситен предмет и може да се голтне или да заглави во грлото, затоа не оставајте го детето да ја држи без надзор, не давајте ја на деца под три години, а на масата секое парче со паричка секогаш прво прегледајте го вие пред да го подадете – најбезбедно е децата да добијат парче што возрасен веќе го проверил.
- Чисти лупени ореви од тврдите лушпички – во чинија, со прсти, на своето место подалеку од шпоретот.
- Ги мие сушените сливи и смокви за компот под млаз вода во цедалка – со ладна или млака вода, и вие ја отворате чешмата пред тоа.
- Ги завиткува и редува ливчињата со среќа во намастена хартија, на маса на која нема врели садови.
- Меша со рака ориз за полнети пиперки или за сарма, пред да се полнат – оризот е суров и ладен, во чинија пред него.
- Дели меки работи: банана, варено цвекло, парче варена тиква. Храната е претходно оладена и е на даска пред него, на неговата маса. Алатот е тап пластичен нож за путер или рабната страна на лажица – никогаш остар кујнски нож. Вие седите веднаш до детето цело време и му покажувате како да ги држи прстите подвиткани. Алатот му го давате дури откако детето ќе седне и го прибирате штом работата е готова.
- Ги реди листовите за сарма едно по едно и ги брои гласно – листовите се веќе оладени и се пренесени во чинија на неговата маса, никогаш не ги вади самото од врел сад.
„Јас ги избројав – деветнаесет се, значи не стигаат за сите.“ Реченица која шестгодишно дете ја кажува сосема сериозно, ако задачата му била да брои, а не да „помага“.
Фабриката за ореви – првата вистинска задача
Ви требаат само чинија со лупени ореви, три мали чинијчиња и една чиста крпа за подлога. Одвојте 20-25 минути – толку издржува дете на 5-7 години на едно место, ако знае каде е крајот. Го седнувате детето на масата, подалеку од шпоретот и од врели садови, и му давате точна цел: во едно чинијче одат цели половинки, во второто – скршени парчиња, во третото – лушпичките за фрлање. Кажете колку цели половинки ви требаат за украс на слаткото, на пример дванаесет, и ги броите заедно гласно. Готово е кога чинијата е празна и во чинијчето за украс има дванаесет цели половинки, а детето може да каже кое каде отишло и зошто. Ако издвоило само десет цели, тоа сепак е успех – важно е сортирањето да е завршено до дното на чинијата.
Чуварот на среќните ливчиња – детето и баницата на посната трпеза
Ви требаат ливчиња, исечени претходно од возрасен, тенка хартија за печење и четка со масло, плус едно послужавниче. Работата трае околу 15 минути и се одвива на детската маса, не крај рерната во која се пече баницата. Возрасниот ги пишува пораките – „здравје“, „радост“, „нови пријатели“, „многу смеа“ – а детето го завиткува секое ливче во цевче, го обвиткува во парче хартија и го редува на послужавничето. Дајте точна цел: колку гости, толку пораки, плус два резервни. Ако детето веќе чита, нека прочита секое гласно пред да го завитка – така запомнува кое што е и потоа на масата ја чува тајната со огромно задоволство. Успеало е кога на послужавничето стојат точно толку завиткани ливчиња, секое обвиткано така што не се гледа напишаното. Ако едно се одвитка – едноставно повторно го завиткува, тоа е дел од играта.
Најчестата грешка: задача без крајна линија
„Помагај ми“ и „мешај тука“ звучат мило, но за дете на пет години се бесконечни. Тоа не знае кога завршило, значи не знае кога успеало. По три-четири минути ја испушта лажицата, се свртува кон телефонот или тргнува да ја отвора рерната. Возрасниот тоа го чита како „не сака да помага“. Всушност, работата едноставно нема крајна линија.
Втората по честота грешка е спротивната крајност – да дадеме пет задачи одеднаш, за да „стигне до крајот на готвењето“. Детето започнува три и не завршува ниту една, кујната станува поразбркана отколку ако не помагало. Едно нешто, една јасна цел, потоа пауза. Ако потоа сака уште – дајте му второ.
И третата е бадниковска по мерка: околу пет часот попладне почнува трката масата да изгледа како од слика пред да пристигнат гостите, и токму тогаш ја поправаме работата пред неговите очи. Ако откако детето ги подредило половинките ореви, вие ги преподредите „како што треба“, следната година нема да сака да помага. Ако навистина треба да се преподреди – направете го тоа кога тоа излегло од собата.
Што ако детето само сака да си игра во кујната на Бадник, а не да работи
Сосема е нормално. Тогаш претворете ја кујната во декор, а не во работно место. Две работи вршат работа, додека вие сте со грб кон детето, а тоа седи на своето место подалеку од шпоретот: „погоди од кое јадење е мирисот“ – држите под неговиот нос цимет од тиквеникот, кора од портокал од компотот, ким од гравот, сушена нане од посната супа, а тоа со затворени очи погодува не само што е туку и во кој сад од вечерва завршило; и „барач на тркалезни работи за трпезата“ – детето обиколува околу масата и наоѓа десет тркалезни работи што вечерва навистина ќе бидат на неа: погача, орев, парче цвекло, капак од тегла со ајвар, чинија. Бројката повторно е важна. Десет, не „колку што најдеш“. Пред да тргне, кажете му кои садови се врели и до кои воопшто не се приближува.
Ако имате и второ, помало дете, дајте му го ситото и малку брашно врз послужавник, на под или на маса далеку од шпоретот. Просејува, расипува, просејува повторно. Дваесет минути тишина за пет минути метење – зделката е добра.
Што останува по посната вечера за Бадник
Кога на масата ќе седнат гостите и некој ќе рече „кој ги чистел овие ореви“, детето ја крева раката. А кога ќе се појави и паричката, знае дека и таа поминала низ неговите раце. Тоа е целата работа. Не сте го занимавале за да не пречи – му дадовте вистински дел од вечерата, со име и со јасна цел. Следната година ќе дојде само и ќе праша кога почнуваме со ливчињата со среќа.
Практично: не купувајте ништо специјално. Детско дрвено тркало за тесто или комплет пластични калапчиња се евтини, но чинијата, ситото и старата лажица дома ја вршат истата работа. Алатот е важен само затоа што е негов за таа вечер, не затоа што е нов.