Мартеничката што не сакаше да биде подарена – приказна за деца кои тешко споделуваат
Приказна за деца од 5 до 7 години за една мартеничка што се вкопчила на едно рачиче и не сакала да се пушти – и што се случило кога сепак се пуштила. Плус две игри со кои детето го вежба давањето, без да го тераме насила.
Баба Марта ткаела цела ноќ. Кон утро на нејзината маса имало сто и една мартеничка – сите еднакви, со бело и црвено конче и по едно мало ресиче. Само една од нив се засолнила најдолу и молчела. Се викала Мартинка и мислела нешто свое.
– Ајде, стани – рекла Баба Марта. – Денес ќе те подарам на едно дете. – Не сакам – рекла Мартинка. – Тука ми е топло. Ако ме подариш, веќе нема да бидам твоја. Баба Марта се насмеала со оној смев што личи на ветер во оџак, и рекла: – Токму спротивното. Ако те подарам, ќе станеш на многу луѓе.
Мартинка не поверувала. Се стегнала на топка и се завлекла во најтемниот агол на кошничката. Ама Баба Марта е упорна жена. Ја зела кошничката и тргнала низ градот.
Што се случило кога Мартинка сепак била врзана
На една клупа седело девојче по име Дора. Баба Марта незабележано ја врзала Мартинка на нејзиното рачиче и си отишла. Мартинка се подготвила да се лути цел месец. Само што се случило нешто друго.
Дора ѝ ја покажала на братчето. Братчето ѝ ја покажало на бабата. Бабата раскажала како кога била мала, врзувала мартенички на дршката од кофата со вода. Едно момче од соседниот влез прашало од каде е и си направило такво. Потоа дошол топлиот ден, Дора видела штрк над зградата и ја врзала Мартинка на едно гранче од дуњата во дворот. Гранчето било голо, а мартеничката – бело-црвена. И цел април секој што минувал оттаму, ја кревал главата.
Навечер Мартинка се сетила што ѝ рекла Баба Марта. Не станала помала. Станала едно девојче, едно братче, една баба, едно момче од соседниот влез и цела една дуња.
Зошто детето ја стега играчката – и зошто „не биди лакомо“ не помага
Помеѓу четири и седум години детето допрва сфаќа дека нештата продолжуваат да постојат и кога ќе излезат од неговите раце. Затоа кога ќе му кажеме „дај му на детето да си поиграе“, тоа слуша „ќе го изгубиш“. Неговата реакција не е лошотија, туку страв од губење. Затоа и приказната за Мартинка стигнува подалеку од секое објаснување – детето гледа што ѝ се случило на неа, наместо да слуша што треба да прави.
Оттука доаѓа и најчестата грешка.
Честа грешка: да го засрамиме пред другите
„Ама не те е срам, гледај како сите те гледаат“ – изречено пред три други деца и две мајки. Во тој момент детето не мисли за споделувањето. Мисли за сопствениот срам и за тоа дека играчката веќе му е уште поскапа, бидејќи ја бранело. Следниот пат ќе ја скрие однапред. Односно, постигнуваме токму спротивно: го научивме да крие, а не да дава.
Работи нешто друго – да го направиме враќањето видливо. Не „дај“, туку „дај за малку и потоа ќе си ја земеш“. Не „биди дарежлив“, туку „ајде да броиме до дваесет и потоа е твој ред“. Детето треба да види со свои очи дека даденото се враќа. Три-четири пати. Дури тогаш зборот „сподели“ почнува да значи нешто.
- Наместо „не биди лаком“ пробајте: „Оваа е твоја. Која од другите можеш да ја дадеш за пет минути?“
- Кажете „Ти броиш до дваесет, потоа тој брои до дваесет“ – тоа работи подобро од „дај му ја веднаш“.
- „Избери три играчки што денес не ги даваме. Останатите се за сите“ – реченица што му остава избор, а не наредба да отстапи пред гостинот.
- А кога гледате дека му е навистина тешко: „Гледам дека ти е тешко. Да ја оставиме на масата додека одлучиш.“
Мартеничката што патува наоколу
Направете три-четири мартенички од бело и црвено памучно предиво – доволно е по едно клопче од секоја боја, се купуваат за околу 2 € во книжарница. Првата детето ја врзува на себе, останатите ги остава во чинивче на масата. Во текот на денот секој член од семејството врзува по една на друг човек и гласно кажува на кого. Навечер пребројте колку раце имаат мартенички. Малото ќе види дека од три конца станале пет насмевки. Материјали: бело и црвено предиво, ножичка, чинивче. Време: 20 минути за врзувањето плус една вечер за броењето. Возраст: 5-7 години, со помош на возрасен при усукувањето. Успешно е ако детето само предложи на кого да му дадеме следната – без да го потсетуваме.
Кутијата „на заем“ и часовникот со песок
Земете кутија од чевли и залепете на врвот голема црвена точка. Детето само избира кои играчки влегуваат внатре – тоа се оние што ги дава на заем. Она што ќе остане надвор е недопирливо – не го земаат ни возрасните. Кога ќе дојде дете во гости, извадете ја кутијата и превртете го песочниот часовник или вклучете тајмер на телефонот: пет минути игра гостинот, пет минути – домаќинот. Материјали: кутија, црвена налепница или маркер, песочен часовник (или тајмер). Време: 15 минути за подготовка, потоа се користи при секоја посета. Возраст: 5-7 години. Успешно е ако по третата посета детето само ја донесе кутијата до вратата, пред да сте го потсетиле.
Како да ја раскажете приказната за да остане запаметена
Ваквите приказни работат подобро кога не се раскажуваат до крај на еден здив. Застанете токму на местото каде што Мартинка се завлекува во темниот агол и прашајте: „Ти што ќе ѝ кажеше?“ Одговорот на детето ќе ви покаже точно каде е неговиот страв. Некои велат „нека си остане во кошничката“, други – „јас ќе ја земев“. И двата одговора се добри почетоци за разговор. Потоа продолжете.
И уште нешто – не завршувајте со поука. Ако кажете „виде ли, вака треба да се споделува“, приказната се претвора во прекор и детето престанува да ја бара. Подобро завршете со прашањето: „На колку луѓе стана Мартинка?“ Нека брои.
Ако те подарам, нема да станеш помала. Ќе станеш на многу луѓе.
Три нешта што детето ги носи со себе
- Реченица што може да ја каже само: „Ти ја давам за малку, потоа ја сакам назад.“
- Право да има три нешта што не ги дава на никого – и тоа е нормално.
- Претстава дека мартеничката, кога ќе ја дадеш, се множи, а не исчезнува.
На први март врзете една и на себе. Децата запаметуваат повеќе од она што го правиме, отколку од она што им го објаснуваме.