Приказната за Рошко: како да му помогнете на дете од 5 до 7 години да престане да се плаши од кучињата во кварталот
Приказна за куче кое исто така се плаши, плус два конкретни начини да го претворите стравот од кучиња во вештина за средба со нив. За деца на возраст од 5 до 7 години.
На аголот кај продавницата стои голем кафеав пес. Детето ви ја стега раката и се повлекува назад. Вие велите: „Не плаши се, добро е.“ И следниот пат сè се повторува на истиот начин, само посилно.
Причината не е дека детето не ви верува. Причината е дека „не плаши се“ не е инструкција. Таа не му кажува на нозете што да прават, на рацете каде да одат, на очите каде да гледаат. Мозокот на петгодишно дете сака дејство, а не оценка. Затоа тука ќе најдете приказна која на стравот му дава лице и име, а по неа два начини да го увежбате движењето дома — пред улицата.
Приказната за Рошко, кучето кое се плашеше од деца
Рошко живееше во дворот зад зградата, под скалите, каде беше топло. Крзното му беше рашкосано како испуштена чорапа, а ушите — едната исправена, другата секогаш свртена настрана.
Рошко се плашеше. Не од грмотевици, ниту од правосмукалки. Рошко се плашеше од деца.
Затоа што децата се движеа чудно. Одеднаш затрчуваа. Пискаа од радост исто како што Рошко пиштеше само кога го болеше нешто. Ги протегаа рацете право кон неговата глава, а Рошко не гледаше што има во тие раце. Затоа, штом ќе чуеше детски глас, се пикаше под скалите и чекаше.
Еден ден во дворот дојде Мира. И Мира се плашеше — од кучиња. Двајцата се видоа и замрзнаа: Рошко под скалите, Мира до нишалката. Никој не мрдаше.
Тогаш дедото на Мира седна на клупата и тивко рече: „Мира, стани како дрво. Рацете долу до телото. Нозете мирни. Гледај во чевлите, не во неговите очи. Дрвјата не гонат никого и никој не ги гони дрвјата.“
Мира стана дрво. Дишеше и во себе броеше до десет.
Рошко го подаде носот испод скалите. Никој не трчаше. Никој не пискаше. Никој не протегаше рака кон неговата глава. Направи три чекори, го помириса воздухот околу Мира и седна на два метра од неа — точно толку да може да побегне ако затреба.
„Тој се плаши од мене“, прошепна Мира изненадено.
„Точно така“, рече дедото. „Двајцата се плашите од истото — од изненадувањето.“
Оттогаш Мира знаеше нешто што многу возрасни не го знаат: не мора да ги сакаш кучињата. Доволно е да знаеш што да правиш со рацете.
Зошто „не касе“ не функционира
Реченицата „не плаши се, не касе“ бара од детето веднаш, на команда, да го смени своето чувство. Тоа е невозможно дури и за возрасен. Освен тоа, тоа е ветување кое не можете да го гарантирате — а децата долго ги паметат прекршените ветувања.
Функционира нешто друго: да го замените чувството со постапка. Детето не треба да престане да се плаши. Треба да ги знае трите нешта што телото ги прави додека стравот поминува. Еве ги, токму со зборовите со кои детето само може да ги повторува:
- Застанувам. Не трчам, зашто трчањето го тера кучето да тргне по мене — за него тоа е игра, не напад.
- Рацете долу, залепени за нозете. Не мавтам, не покажувам, не ја штитам главата со раце.
- Гледам настрана или во чевлите. Долгото гледање право во очи кучето го разбира како предизвик.
- Полека броам до десет и чекам возрасниот да каже дека можеме да тргнеме.
- Ако сакам да го помилувам — го прашувам сопственикот: „Смеам ли да го помилувам?“ И ако тој каже „не“, велам „во ред“ и продолжувам.
Целта не е детето да ги засака кучињата. Целта е детето да помине покрај куче, а неговото срце да не одлучи дека светот пропаднал.
Играта „Јас сум дрво“
Треба ви само слободен простор во собата, стол за вас и некоја мека играчка — плишано куче ако имате, но послужува и перница. Играта трае околу 10 минути и е за деца на возраст од 5 до 7 години. Вие полека ја приближувате играчката кон детето, тивко испуштајќи „ав“, а детето станува дрво: рацете долу, нозете на место, поглед во чевлите, гласно брои до десет. Потоа ги менувате улогите — детето ја води играчката, вие сте дрвото, и така гледа колку е здодевно едно дрво за едно куче. Правете по три круга дневно, не повеќе. Успеавте кога детето издржи десет броенки без да ги крене рацете и без да отстапи назад — три пати по ред, во три различни дена.
Прошетка со тетратка
Втората игра оди надвор, но не веднаш кај кучињата.
Прошетка со тетратка за набљудување
Ви требаат мала тетратка и молив, околу 20 минути и клупа во паркот од каде се гледаат кучиња, но на растојание од најмалку дваесетина чекори. За деца на возраст од 6 до 8 години. Седнувате, а детето запишува или црта што прави секое куче што минува: дали мава со опашката, дали застанува, дали го мириса теренот, дали гледа кон својот сопственик. Воопшто не се приближувате — оваа прошетка е само за гледање. По четвртата-петтата прошетка детето обично само вели: „Она таму е смирено.“ Успеавте кога детето може да ви ја покаже разликата помеѓу куче кое си игра и куче кое е напнато, и да објасни по што го препознало.
Најчестата грешка: „ајде, допри го за да видиш“
Разбирливо е — сакате да покажете дека нема ништо страшно, па ја фаќате раката на детето и ја ставате на грбот на мирно куче. Проблемот е што во тој момент детето нема избор. Не може ниту да застане, ниту да се повлече, а токму контролата е она што недостасува кога постои страв.
Резултатот обично е спротивен: стравот останува, а кон него се додава и недоверба кон вас. Следниот пат детето нема да ви каже дека се плаши — ќе го скрие, за да не го натерате повторно.
Другата честа грешка е да се смеете. „Па тоа е мало колку чевла!“ Големината нема врска со стравот. Дете кое еднаш било исмеано престанува да зборува за своите стравови и почнува само да ги решава — обично со бегање.
Вистинскиот пристап е спротивен: детето одлучува кога и дали. Вие првo пристапувате, го прашувате сопственикот, го галите кучето и велите: „Јас го помилував. Ти можеш да гледаш оттука.“ Многу деца самите ја протегаат раката на третиот или четвртиот пат. Некои никогаш не го прават тоа — и тоа е сосема доволно, ако можат мирно да поминат по улицата.
Како да ја раскажете приказната за да успее
- Раскажувајте ја навечер, а не веднаш откако детето се исплашило на улица — тогаш не слуша, туку сè уште трепери.
- Застанете на местото каде Рошко се крие под скалите и прашајте: „Што мислиш, од што се плаши тој?“
- Оставете го детето само да измисли име за кучето од вашиот квартал. Нештото што има име е помалку страшно од „некое куче“.
- Повторувајте ја најмалку пет-шест пати во текот на две недели. Децата на оваа возраст ја учат постапката преку повторување, не преку објаснување.
- Кога ќе излезете и детето успее да остане дрво — кажете точно што направило: „Не затрча и ги држеше рацете долу.“ Не само „браво“.
И уште нешто ситно, но важно: ако кај вас стравот е вистински, детето тоа го чувствува преку вашата рака. Стегањето е сигнал. Ако забележите дека се напнавте, кажете си во себе истите три нешта — застанувам, рацете долу, дишам. Функционира подеднакво добро и кај возрасните.